ඔසෝන් (O₃)
ඔසෝන් (O₃) යනු ත්රිඅණු වායුක්, තෙවැනි ඔක්සිජන් අණුවෙන් (Oxygen molecule) සමන්විත ගෑස් වර්ගයකි. මෙය වායුගෝලයේ ස්ට්රැටොස්ෆියරයේ (Stratosphere) විශාල ප්රමාණයක් තිබේ, මෙය **ඔසෝන් තට්ටුව** (Ozone Layer) ලෙස හැඳින්වේ.
රසායනික වශය
- රසායනික සූත්රය: O₃
- ගැසීමේ ස්වභාවය: අමුද්රව්ය වායු, ප්රතික්රියාශීලී, ඔක්සිඩේෂන් සහිත.
- වර්ණය: නිල්-නිල් පැහැති ගෑස්, ශක්තිමත් මුව ආලෝකයේ දර්ශනය.
භූගෝලීය වැදගත්කම
- ස්ට්රැටොස්ෆියරයේ ඔසෝන් තට්ටුව සූර්යයාගෙන් පැමිණෙන අතිබැග්න UV-B හා UV-C කිරිණාවලින් භූමිය ආරක්ෂා කරයි.
- ඔසෝන් අඩුවීමේදී, කර්මික හා ජීවීන්ට DNA හානි, චර්ම පිළිකා සහ ඇස් රෝග වැනි අවදානම් වැඩි වේ.
- පෘථිවියේ කලාපීය වායුගෝලීය තත්ත්වයන් සහ ජල චක්රය පිළිබඳ විශාල බලපෑමක් ඇත.
නිපැයුම සහ විනිවිදභාවය
- ස්ට්රැටොස්ෆියරයේ ඔසෝන් සාමාන්යයෙන් සූර්ය කිරිණා බලපෑම මඟින් ඔක්සිජන් අණු O₂ වෙන් කර O₃ නිපදවයි.
- භූමිය ලඟ, ට්රොපොස්ෆියරයේ (Troposphere) ඇති ඔසෝන් කාන්ද්රණය ප්රදූෂණ හා කාර්මික ක්රියාවලින් නිපදවෙයි.
- විනිවිදභාවය උණුසුම් කාලගුණ හා දූෂිත වායු සමඟ වැඩිවේ.
භාවිතය
- ප්රායෝගික වශයෙන්: ජල හා වායු පිරිසිදු කිරීම, නිරෝගීකරණ ක්රියාවල, රසායනික නිෂ්පාදන.
- ගෘහස්ථව: වායු පිරිසිදු කිරීමේ උපකරණ, කාමර හා ජල පිරිසිදුකරණය.
අවදානම්
- උසස් පිරිස සහිත ඔසෝන් වායුට දිගු කාලීන නිරත වීම, මිනිස් සෞඛ්යයට හානිදායකයි.
- ඉහළ අනුපාතිකතා මූලික වශයෙන් වායුගෝලයට හානි කරන බවත් දැක්වේ.
තවත් බලන්න
- ඔසෝන් තට්ටුව
- වෘත්තාකාර වායුගෝලීය රසායනය
- UV කිරිණ
සටහන්
විකිපීඩියා, විකි, විශ්වකෝෂය, පොත, පුස්තකාලය, ලිපිය, කියවීම, නොමිලේ බාගත කිරීම, ඔසෝන් (O₃) පිළිබඳ තොරතුරු, ඔසෝන් (O₃) යනු කුමක්ද? ඔසෝන් (O₃) යනු කුමක් දර්ශනය කරන්නේ?