බොගෝටා

බොගෝටා (/ˌboʊɡəˈtɑː/, also Era :/ˌbɒɡʔ/, Eja :/ˈboʊɡətɑː/,  ස්පාඤ්ඤ උච්චාරණය: [boɣoˈta] ⓘ), නිල වශයෙන් බොගෝටා, ඩිසේටඩ්, ඇට්‍රියරේටෝ කැපිටල් ඩී.සී., සහ කලින් සැන්ටා ෆෙ ඩි බොගෝටා හැඳින්වූ (ස්පාඤ්ඤ: [ˌsanta ˈfe ðe βoɣoˈta]; සාහි. Holy Faith of Bogotá) ස්පාඤ්ඤ අධිරාජ්‍ය සමයේ සහ 1991 සහ 2000 අතර කොලොම්බියාවේ අගනුවර සහ විශාලතම නගරය වේ. මෙම නගරය අගනුවර දිස්ත්‍රික්කය ලෙස පරිපාලනය කරනු ලබන අතර, දේශපාලනික වශයෙන් කුන්ඩිනමාර්කා අවට දෙපාර්තමේන්තුවේ අගනුවර ලෙසද කටයුතු කරයි. බොගෝටා යනු කොලොම්බියාවේ දෙපාර්තමේන්තු හා සමාන පරිපාලන තත්වයක් ඇති පළමු පෙළේ භෞමික ආයතනයකි. එය රටේ සහ උතුරු දකුණු ඇමරිකාවේ ප්‍රධාන දේශපාලන, ආර්ථික, පරිපාලන, කාර්මික, සංස්කෘතික, ගුවන්, තාක්ෂණික, විද්‍යාත්මක, වෛද්‍ය සහ අධ්‍යාපනික මධ්‍යස්ථානයයි.​

ඇල්ටිප්ලානෝහි ආදිවාසී වැසියන් වූ මුයිස්කා යටත් කර ගනිමින් ඇන්ඩීස් වෙත කළ කටුක ගවේෂණයකින් පසු, ස්පාඤ්ඤ ආක්‍රමණික ගොන්සාලෝ ජිමිනෙස් ද ක්වෙසාඩා විසින් 1538 අගෝස්තු 6 වන දින ග්‍රැනඩා නව රාජධානියේ අගනුවර ලෙස බොගෝටා ආරම්භ කරන ලදී. සැන්ටාෆේ (එහි නම 1540 න් පසුවය) ග්‍රැනඩා නව රාජධානියේ (1550 දී නිර්මාණය කරන ලද) ස්පාඤ්ඤ රාජකීය ප්‍රේක්ෂක රජයේ ආසනය බවට පත් වූ අතර, පසුව 1717 න් පසු එය නිව් ග්‍රැනඩාවේ උප රාජකීයත්වයේ අගනුවර විය. 1819 අගෝස්තු 7 වන දින බෝයාකා සටනින් පසු, බොගෝටා ස්වාධීන ග්‍රාන් කොලොම්බියාවේ අගනුවර බවට පත්විය. මුයිස්කා ජනතාවට ගෞරව කිරීමේ ක්‍රමයක් ලෙස සහ ස්පාඤ්ඤ කිරීටය දෙසට විමුක්ති ක්‍රියාවක් ලෙස, නගරය බොගෝටා යන නමින් නැවත බව්තීස්ම කළේ සයිමන් බොලිවර් විසිනි. එබැවින්, නිව් ග්‍රැනඩාවේ උපරාජය ස්පාඤ්ඤ අධිරාජ්‍යයෙන් නිදහස ලැබීමෙන් පසු සහ වර්තමාන කොලොම්බියාව පිහිටුවීමේදී, බොගෝටා මෙම භූමියේ අගනුවර ලෙස පවතී.

මෙම නගරය කොලොම්බියාවේ මධ්‍යයේ, ඇන්ඩීස් හි නැගෙනහිර කෝඩිලෙරා හි පිහිටි ඇල්ටිප්ලානෝ කුන්ඩිබෝයාසෙන්ස් හි කොටසක් වන බොගෝටා සැවානා ලෙස හැඳින්වෙන උස් සානුවක පිහිටා ඇත. එහි සාමාන්‍ය උන්නතාංශය මුහුදු මට්ටමේ සිට මීටර 2,640 කි. ප්‍රදේශ 20 කට බෙදා ඇති බොගෝටා හි වර්ග කිලෝමීටර 1,587 ක භූමි ප්‍රමාණයක් ඇති අතර වසර පුරා නියතව පවතින සිසිල් දේශගුණයක් ඇත.

කොලොම්බියානු රජයේ විධායක ශාඛාවේ ( ජනාධිපති කාර්යාලය ), ව්‍යවස්ථාදායක ශාඛාවේ ( කොලොම්බියා කොංග්‍රසය ) සහ අධිකරණ ශාඛාවේ ( ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණය, ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථා අධිකරණය, රාජ්‍ය කවුන්සිලය සහ අධිකරණ කටයුතු පිළිබඳ උසස් කවුන්සිලය ) මධ්‍යම කාර්යාල මෙම නගරය තුළ පිහිටා ඇත. බොගෝටා එහි ආර්ථික ශක්තිය සහ ඒ ආශ්‍රිත මූල්‍ය පරිණතභාවය, ගෝලීය සමාගම් කෙරෙහි ඇති ආකර්ෂණය සහ මානව ප්‍රාග්ධනයේ ගුණාත්මකභාවය සඳහා කැපී පෙනේ. එය කොලොම්බියාවේ මූල්‍ය හා වාණිජ හදවත වන අතර, රටේ ඕනෑම නගරයකට වඩා වැඩිම ව්‍යාපාරික ක්‍රියාකාරකම් ප්‍රමාණයක් ඇත. අගනුවර කොලොම්බියාවේ සහ ඇන්ඩියන් ස්වභාවික කලාපයේ ප්‍රධාන මූල්‍ය වෙළඳපොළට සත්කාරකත්වය සපයන අතර ලතින් ඇමරිකාවට සහ කොලොම්බියාවට පැමිණෙන නව විදේශ සෘජු ආයෝජන ව්‍යාපෘති සඳහා ප්‍රමුඛ ගමනාන්තය වේ. එය රටේ ඉහළම නාමික දළ දේශීය නිෂ්පාදිතය ඇති අතර එය ජාතියේ මුළු නිෂ්පාදනයෙන් (24.7%) හතරෙන් එකකට පමණ වගකිව යුතුය.

මිථ්‍යා කථා පුවතක් වන එල් ඩොරාඩෝ නමින් නම් කර ඇති නගරයේ ගුවන්තොටුපළ වන එල් ඩොරාඩෝ ජාත්‍යන්තර ගුවන්තොටුපළ, ලතින් ඇමරිකාවේ විශාලතම භාණ්ඩ ප්‍රවාහනය හසුරුවන අතර මගීන් සංඛ්‍යාව අතින් තුන්වන ස්ථානයේ සිටී. බොගෝටා යනු රටේ විශාලතම විශ්ව විද්‍යාල සහ පර්යේෂණ මධ්‍යස්ථාන සංඛ්‍යාවක් ඇති නගරයක් වන අතර, එය වැදගත් සංස්කෘතික මධ්‍යස්ථානයක් වන අතර, බොහෝ රංග ශාලා, පුස්තකාල ( වර්ජිලියෝ බාර්කෝ, ටින්ටල් සහ ටූනල් ඔෆ් බිබ්ලෝරෙඩ්, BLAA, ජාතික පුස්තකාලය, 1000 කට වඩා අතර) සහ කෞතුකාගාර ඇත. 2014 ගෝලීය නගර දර්ශකයේ බොගෝටා 52 වන ස්ථානයේ සිටී, සහ GaWC විසින් ගෝලීය නගර වර්ගයේ "ඇල්ෆා-" ලෙස සැලකේ.

යොමු කිරීම්

1. "Organización del Distrito Capital" (ස්පාඤ්ඤ බසින්). bogota.gov.co. 4 March 2016 දින මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී. සම්ප්‍රවේශය 5 January 2016.
2. "Bogotá: World's Greatest Places 2022". Time (ඉංග්‍රීසි බසින්). 2022-07-12. 30 May 2023 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය 2023-10-20.
3. "The next Silicon Valley Colombia as the leading IT hub of TEAM International". TEAM International (ඇමෙරිකානු ඉංග්‍රීසි බසින්). 2022-08-12. 25 June 2023 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය 2023-10-20.
4. "The 5 "most competitive and influential" cities in Latin America". BBC News Mundo (ස්පාඤ්ඤ බසින්). 17 January 2023 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය 2023-10-20.
5. "Bogotá breaks new ground in city innovation (again). Here's how". Bloomberg Cities Network (ඉංග්‍රීසි බසින්). Bloomberg Philanthropies, Bloomberg Center for Public Innovation at Johns Hopkins University. 29 September 2023 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය 2023-10-20.
6. "Best Latin American cities by healthcare quality 2019: Bogotá, the capital city of Colombia, led the ranking of best cities in Latin America based on healthcare quality". Statista (ඉංග්‍රීසි බසින්). 24 March 2023 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය 2023-10-20.
7. "Ni Santa Fe ni Bacatá: estos fueron los primeros nombres de Bogotá". RCN Radio (ස්පාඤ්ඤ බසින්). 6 August 2018. 4 August 2020 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය 10 September 2019.
8. "Hot spots: Benchmarking global city competitiveness" (PDF). The Economist Intelligence Unit. 16 May 2017 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත (PDF). සම්ප්‍රවේශය 5 January 2016.
9. Harvard University (2011). The Talent Issue. Harvard Business Review. උපුටාදැක්වීම් දෝෂය: Invalid <ref> tag; name "TheTalentIssue" defined multiple times with different content
10. "IBM destaca a Bogotá como la ciudad con mayor número de proyectos de inversión extranjera en Latinoamérica" (ස්පාඤ්ඤ බසින්). IBM-Plant Location International (IBM-PLI). 5 January 2016 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය 5 January 2016.
11. "Top 100 biggest and busiest airports in Latin America". GetToCenter.com. 2 September 2022 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය 1 September 2022.
12. "Red Distrital de Bibliotecas Públicas | BibloRed". www.biblored.gov.co. 10 February 2024 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය 2024-01-31.
13. "Biblioteca Digital de Bogotá". Biblioteca Digital de Bogota (ස්පාඤ්ඤ බසින්). 9 January 2024 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්‍රවේශය 2024-01-31.
14. "2014 Global Cities Index and Emerging Cities Outlook". atkearney.com. 4 March 2016 දින මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී. සම්ප්‍රවේශය 5 January 2016.
15. "Alpha- cities 2022". X.com (Twitter). 28 September 2024 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත.