ප්රංශ ගයනාව, නැතහොත් ප්රංශ භාෂාවෙන් ගයාන් යනු දකුණු ඇමරිකාවේ උතුරු වෙරළ තීරයේ ගයනාස් සහ බටහිර ඉන්දීය කොදෙව් දූපත් වල පිහිටා ඇති ප්රංශයේ විදේශීය දෙපාර්තමේන්තුවක් සහ කලාපයකි. බටහිරින් සුරිනාම් සහ නැගෙනහිරින් සහ දකුණින් බ්රසීලයෙන් මායිම් වන ප්රංශ ගයනාව මුළු භූමි ප්රමාණය වර්ග කිලෝමීටර 84,000 (වර්ග සැතපුම් 32,000) ක් සහ භූමි ප්රමාණය වර්ග කිලෝමීටර 83,534 (වර්ග සැතපුම් 32,253) ක් ආවරණය කරයි. 2025 ජනවාරි වන විට, එහි පුද්ගලයින් 292,354 ක් වාසය කරයි.
| ප්රංශ ගයනාව Guyane (ප්රංශ) Lagwiyann (Guianese Creole French) | |
|---|---|
| ප්රංශයේ සහ යුරෝපීය සංගමයේ පිටතම කලාපයේ විදේශ දෙපාර්තමේන්තුව, කලාපය සහ තනි භෞමික සාමූහිකය | |
ලාංඡනය | |
| උද්යෝග පාඨය(න්): "Liberté, Égalité, Fraternité" (ප්රංශ) (සිංහල: "නිදහස, සමානාත්මතාවය, සහෝදරත්වය") "Fert Aurum Industria" (ලතින්) (සිංහල: "වැඩ බහුලත්වය ඇති කරයි") | |
| ජාතික ගීය(ගී): La Marseillaise ("මාර්සෙයිලයිස්") Chant du départ ("නික්ම යාමේ ගීතය") | |
| ඛණ්ඩාංක: 3°56′02″N 53°07′33″W / 3.9339°N 53.1258°W | |
| රට | ප්රංශය |
| ප්රාන්තය | කේයින් |
| දෙපාර්තමේන්තු | 1 (සෑම විදේශීය කලාපයක්ම තමන්ගේම දෙපාර්තමේන්තුවකින් සමන්විත වේ.) |
| ආණ්ඩුව / පරිපාලනය | |
| • ප්රිෆෙක්ට් | ඇන්ටොයින් පූසියර් |
| • සභාවේ සභාපති | ගේබ්රියෙල් සර්විල් (ගයාන් කොන්ට්රේ වර් ඇවන්සර්) |
| • ව්යවස්ථාදායකය | ප්රංශ ගයනා සභාව |
| සරිය | |
| • මුළු | 84,000 කිමී2 (32,432 සතරැස් සැත) |
| • භූමිය | 83,534 කිමී2 (32,253 සතරැස් සැත) |
| • ජලය | 466 කිමී2 (180 සතරැස් සැත) |
| භුමිප්රමාණ අනුස්ථිතිය | 2 වන කලාපය සහ 1 වන දෙපාර්තමේන්තුව |
| ජනගහණය(2025 ජනවාරි) | |
| • මුළු | 292,354 |
| • ඝණත්වය | 3.5/කිමී2 (9.0/වර්ග සැත) |
| ජනනාමය(න්) | ගුවානියානු |
| GDP | |
| • එකතුව (2022) | යුරෝ බිලියන 4.562 |
| • ඒක පුද්ගල | යුරෝ 16,600 |
| වේලා කලාප | GFT (UTC−03:00) |
| දුරකථන කේතය(න්) | +594 |
| ISO 3166 කේතය |
|
| මුදල් ඒකක | යුරෝ (€) (EUR) |
| වෙබ් අඩවිය | භෞමික සාමූහිකත්වය ප්රිෆෙක්ට් |
ප්රංශ ගයනාවේ භෞමික සාමූහිකයේ නිල ලාංඡනය ප්රංශ ගයනාවේ නිල නොවන ධජය | |
ප්රංශ ගයනාව ප්රංශයේ දෙවන විශාලතම කලාපය වන අතර එය යුරෝපීය ප්රංශයේ ප්රමාණයෙන් ආසන්න වශයෙන් හතෙන් එකක් වන අතර යුරෝපීය සංගමය තුළ විශාලතම පිටත කලාපය වේ. එහි ජනගහන ඝනත්වය ඉතා අඩු වන අතර වර්ග කිලෝමීටරයකට වැසියන් 3.6 ක් (වර්ග සැතපුම් 9.3) පමණි. එහි පදිංචිකරුවන්ගෙන් අඩක් පමණ ජීවත් වන්නේ එහි අගනුවර වන කේයින් හි ය. ප්රංශ ගයනාවෙන් ආසන්න වශයෙන් 98.9% ක් වනාන්තරවලින් වැසී ඇති අතර, එයින් වැඩි ප්රමාණයක් ප්රාථමික වැසි වනාන්තර වේ. යුරෝපීය සංගමයේ විශාලතම ජාතික වනෝද්යානය වන ගයනා ඇමසෝනියානු උද්යානය ප්රංශ ගයනාවේ භූමි ප්රමාණයෙන් 41% ක් ආවරණය කරයි.
2015 දෙසැම්බර් මාසයේ සිට, කලාපය සහ දෙපාර්තමේන්තුව යන දෙකම පාලනය කරනු ලබන්නේ ප්රංශ ගයනා භෞමික සාමූහිකය යන තනි භෞමික සාමූහිකයේ රාමුව තුළ තනි සභාවක් විසිනි. මෙම සභාව, ප්රංශ ගයනා සභාව, විසුරුවා හරින ලද පැරණි කලාපීය සහ දෙපාර්තමේන්තු කවුන්සිලය ප්රතිස්ථාපනය කළේය. ප්රංශ ගයනා සභාව කලාපීය සහ දෙපාර්තමේන්තු රජය භාරව සිටී. එහි සභාපති ගේබ්රියෙල් සර්විල් ය.
1946 සිට ප්රංශ ජනරජය තුළ සම්පූර්ණයෙන්ම ඒකාබද්ධ වී ඇති ප්රංශ ගයනාව යුරෝපීය සංගමයේ කොටසක් වන අතර එහි නිල මුදල් ඒකකය යුරෝ වේ. ප්රංශ ගයනාවෙහි ආර්ථිකයෙන් විශාල කොටසක් රඳා පවතින්නේ සමකයට ආසන්නව යුරෝපීය අභ්යවකාශ ඒජන්සියේ ප්රාථමික දියත් කිරීමේ ස්ථානය වන ගයනාව අභ්යවකාශ මධ්යස්ථානයේ පැවැත්ම හා සම්බන්ධ රැකියා සහ ව්යාපාර මත ය. ප්රංශයේ වෙනත් තැන්වල මෙන්, නිල භාෂාව සම්මත ප්රංශ වේ, නමුත් සෑම ජනවාර්ගික ප්රජාවකටම තමන්ගේම භාෂාවක් ඇත, එයින් ප්රංශ පදනම් කරගත් ක්රියෝල් භාෂාවක් වන ප්රංශ ගයාවියානු ක්රියෝල් වඩාත් පුළුල් ලෙස කතා කෙරේ. ප්රංශ ගයනාව යනු ඇමරිකානු මහාද්වීපික ප්රධාන භූමියේ යුරෝපීය රාජ්යයක ස්වෛරීභාවය යටතේ පවතින එකම භූමි ප්රදේශයයි.
ප්රංශ ගයනාව සහ බ්රසීලය අතර මායිම ප්රංශය වෙනත් රටක් සමඟ බෙදා ගන්නා දිගම භූමි මායිම වන අතර, ප්රංශය යුරෝපීය නොවන රාජ්යයන් සමඟ බෙදා ගන්නා දේශසීමා දෙකෙන් එකක් පමණක් වන අතර අනෙක බටහිරින් සුරිනාම් සමඟ මායිමයි.
නම
ඔක්ස්ෆර්ඩ් ඉංග්රීසි ශබ්දකෝෂයට අනුව, "ගයානා" යන නම "බොහෝ ජලය ඇති දේශය" යන අරුත ඇති දේශීය යෙදුමකි. ප්රංශ හැර අනෙකුත් බොහෝ භාෂාවල "ප්රංශ" යන විශේෂණ පදය එකතු කිරීම යටත් විජිත යුගයේ මුල් බැස ගත් අතර, වෙරළ තීරයේ එවැනි ජනපද පහක් (ගයිනා) නම් කර තිබූ අතර ඒවා විවිධ බලතලවලට යටත් විය: එනම් (බටහිර සිට නැගෙනහිරට) ස්පාඤ්ඤ ගයනාව (දැන් වෙනිසියුලාවේ ගුවානා කලාපය), බ්රිතාන්ය ගයනාව (දැන් ගයනාව), ලන්දේසි ගයනාව (දැන් සුරිනාම්), ප්රංශ ගයනාව සහ පෘතුගීසි ගයනාව (දැන් බ්රසීලයේ අමාපා). ප්රංශ ගයනාව සහ උතුරට සහ බටහිරට ඇති විශාල රටවල් දෙක වන ගයනාව සහ සුරිනාම් තවමත් බොහෝ විට සාමූහිකව "ගයිනා" ලෙස හඳුන්වනු ලබන අතර ගයනා පලිහ ලෙස හැඳින්වෙන එක් විශාල භූමි ප්රදේශයක් සාදයි.
ඉතිහාසය
ආදිවාසීන් සහ යටත් විජිතකරණය සඳහා මුල් ප්රංශ උත්සාහයන්
ප්රංශ ගයනාව මුලින් ජනාවාස වූයේ ආදිවාසී ජනතාව විසිනි: කලීනා, ලොකොනෝ (අරාවක් කණ්ඩායමේ කොටසක්), ගලිබි, පලිකුර්, ටෙකෝ, වයම්පි සහ වයනා. 16 වන සියවසේදී ප්රංශ ජාතිකයන් ග්වාඩලූප් සහ සෙන්ට්-ඩොමින්ගු වැනි සමහර කැරිබියානු දූපත් ජනාවාස කිරීමත් සමඟ එහි ජනපදයක් නිර්මාණය කිරීමට උත්සාහ කළහ.
යුරෝපීය යටත් විජිතකරණයට පෙර, මෙම භූමිය මුලින් ජනාවාස වූයේ අරවාකන් භාෂා පවුලට අයත්, අරවාක් භාෂාව කතා කරන ස්වදේශික ඇමරිකානුවන් විසිනි. ලොකොනෝ ලෙස හඳුනාගත් ජනතාව. පළමු ප්රංශ ස්ථාපිතය 1503 දී වාර්තා වේ, නමුත් යටත් විජිතවාදීන් 1643 දී කේයින් ආරම්භ කරන තෙක් ප්රංශය කල් පවතින පැවැත්මක් ස්ථාපිත කළේ නැත.
වහල්භාවය සහ අහෝසි කිරීම
ගයනාව වහල් සමාජයක් ලෙස සංවර්ධනය කරන ලද අතර, වැවිලිකරුවන් විශාල සීනි සහ අනෙකුත් වතු වල වහල් කම්කරුවන් ලෙස අප්රිකානුවන් ආනයනය කළහ. ප්රංශ විප්ලවය තෙක් ප්රංශ ගයනාවේ වහල් ක්රමය පැවතුනි, 1794 පෙබරවාරි මාසයේදී ප්රංශයේ විදේශීය යටත් විජිතවල ප්රංශ වහල් වෙළඳාම සහ වහල්භාවය අහෝසි කිරීමට ජාතික සම්මුතිය ඡන්දය දුන් විට, වහල්භාවයට පත් හයිටි ජාතිකයන් ශාන්ත-ඩොමින්ගු ජනපදයේ වහල් කැරැල්ලක් ආරම්භ කර මාස කිහිපයකට පසුව. කෙසේ වෙතත්, 1794 නියෝගය ක්රියාත්මක කරන ලද්දේ ශාන්ත-ඩොමින්ගු, ග්වාඩලූප් සහ ප්රංශ ගයනා යන රටවල පමණක් වන අතර, සෙනෙගල්, මොරිෂස්, රියුනියන්, මාටිනික් සහ ප්රංශ ඉන්දියාවේ යටත් විජිත මෙම නීති පැනවීමට විරුද්ධ විය.
මුල් යටත් විජිත අසාර්ථකත්වයන්
ස්ටර්ලින් විශ්ව විද්යාලයේ සංසන්දනාත්මක සංස්කෘතික අධ්යයන මහාචාර්ය බිල් මාෂල්, ප්රංශ ගයනාවේ මූලාරම්භය ගැන මෙසේ ලිවීය:
1763 දී ගයනා යටත් විජිතකරණය කිරීමට ගත් පළමු ප්රංශ උත්සාහය මුළුමනින්ම අසාර්ථක විය, මන්ද බොහෝ නිවර්තන රෝග සහ කටුක දේශගුණය හේතුවෙන් පදිංචිකරුවන් ඉහළ මරණ අනුපාතයකට ලක් වූ බැවිනි: මුල් පදිංචිකරුවන් 12,000 න් 2,000 ක් හැර අන් සියල්ලන්ම මිය ගියහ.
1804 දී ප්රංශය ලුසියානා එක්සත් ජනපදයට පවරා දීමෙන් පසු, එය ගයනාව දණ්ඩන ජනපදයක් ලෙස සංවර්ධනය කළ අතර, වෙරළ තීරයේ කඳවුරු සහ බන්ධනාගාර ජාලයක් ස්ථාපිත කළ අතර එහිදී ප්රංශයේ අගනගරයෙන් පැමිණි සිරකරුවන්ට බලහත්කාරයෙන් ශ්රමය නියම කරන ලදී.
19 වන සියවසේ මැද භාගයේ ආරම්භ වූ දණ්ඩන ජනපදයක් ලෙස මෙහෙයුම් අතරතුර, ප්රංශ රජය ආසන්න වශයෙන් සිරකරුවන් 56,000 ක් ඩෙවිල්ස් දූපතට ප්රවාහනය කළේය. ඔවුන්ගේ දඬුවමෙන් බේරුණේ 10% කටත් වඩා අඩු පිරිසකි.
ඉලේ ඩු ඩයබල් (යක්ෂයාගේ දූපත) යනු කුඩා බන්ධනාගාර පහසුකමක් තිබූ ස්ථානයක් වූ අතර, එම නමින්ම විශාල දණ්ඩන පද්ධතියක කොටසක් වූ අතර, එය දූපත් තුනක බන්ධනාගාර සහ ප්රධාන භූමියේ විශාල බන්ධනාගාර තුනකින් සමන්විත විය. මෙය 1852 සිට 1953 දක්වා ක්රියාත්මක විය.
ඊට අමතරව, දහනව වන සියවසේ අගභාගයේදී, ප්රංශය දැඩි ශ්රමයෙන් දිවි ගලවා ගත් සිරකරුවන්ට බලහත්කාරයෙන් පදිංචි වීමට අවශ්ය කිරීමට පටන් ගත්තේය. පෘතුගීසි-බ්රිතාන්ය නාවික බලඇණියක් 1809 දී ප්රංශ ගයනාව පෘතුගීසි අධිරාජ්යය සඳහා අත්පත් කර ගත්තේය. 1814 දී පැරිස් ගිවිසුම අත්සන් කිරීමත් සමඟ එය ප්රංශයට ආපසු ලබා දෙන ලදී. පෘතුගාලය කලාපය ප්රංශයට ආපසු ලබා දුන්නද, එය 1817 දක්වා හමුදා පැවැත්මක් පවත්වා ගෙන ගියේය.
ප්රංශ ගයනාව දණ්ඩන යටත් විජිතයක් ලෙස ස්ථාපිත කිරීමෙන් පසු, නිලධාරීන් සමහර විට සමනලුන් අල්ලා ගැනීම සඳහා වැරදිකරුවන් භාවිතා කළහ. වැරදිකරුවන්ගේ දඬුවම් බොහෝ විට දිගු වූ අතර, රැකියා අපේක්ෂාව ඉතා දුර්වල වූ බැවින්, වැරදිකරුවන් ජාත්යන්තර වෙළඳපොලේ විකිණීමට සමනලුන් අල්ලා ගත්හ, විද්යාත්මක අරමුණු සඳහා මෙන්ම සාමාන්ය එකතු කිරීම සඳහා ද.
ස්වෛරීභාවය මාරු කිරීම සහ දේශසීමා ආරවුල්
බ්රසීලය සමඟ දේශසීමා ආරවුලක් 19 වන සියවසේ අගභාගයේදී විශාල කැලෑ ප්රදේශයක් මත ඇති වූ අතර, එහි ප්රතිඵලයක් ලෙස මතභේදයට තුඩු දී ඇති ප්රදේශයේ කෙටි කාලීන, ප්රංශ ගැති, ස්වාධීන කූනානි රාජ්යයක් ඇති විය. පදිංචිකරුවන් අතර යම් ගැටුම් ඇති විය. ස්විට්සර්ලන්ත රජයේ බේරුම්කරණය මගින් බොහෝ දුරට බ්රසීලයට පක්ෂව මෙම ආරවුල විසඳන ලදී.
ඉනිනි ප්රදේශය 1930 දී නිර්මාණය කරන විට ප්රංශ ගයනාවේ අභ්යන්තරයෙන් වැඩි කොටසක් සමන්විත විය. 1936 දී, කයියෙන්හි ෆීලික්ස් එබුවේ ප්රංශ යටත් විජිතයක ආණ්ඩුකාරයා ලෙස සේවය කළ පළමු කළු ජාතිකයා බවට පත්විය.
දෙවන ලෝක යුද්ධය
දෙවන ලෝක යුද්ධයේදී සහ ප්රංශය ජර්මානු හමුදාවන්ට යටත් වීමත් සමඟ, ප්රංශ ගයනාව විචි ප්රංශයේ කොටසක් බවට පත්විය. 1943 මාර්තු 16 වන දින ගයනාව නිල වශයෙන් නිදහස් ප්රංශයට පෙළ ගැසුණි. එය එහි යටත් විජිත තත්ත්වය අතහැර දමා 1946 මාර්තු 19 වන දින නැවත වරක් ප්රංශ දෙපාර්තමේන්තුවක් බවට පත්විය.
පශ්චාත් ලෝක යුද්ධ
1950 ගණන්වල වියට්නාමයෙන් ප්රංශ ඉවත් වීමෙන් පසුව සහ වියට් කොංග්රසය සහ එක්සත් ජනපදය අතර යුද්ධයෙන් පසුව, 1975 දී පැතෙට් ලාඕ විසින් කොමියුනිස්ට් පක්ෂය ලාඕසය අත්පත් කර ගැනීමෙන් පසු අවතැන් වීමෙන් පලා යන 1970 සහ 80 ගණන්වල ලාඕසයේ සිට ප්රංශ ගයනාවට හ්මොං සරණාගතයින් සිය ගණනක් නැවත පදිංචි කිරීමට ප්රංශය උදව් කළේය.
1980 ගණන්වල අගභාගයේදී, සුරිනාම් සිවිල් යුද්ධයෙන් පලා යන සුරිනාම් සරණාගතයින් 10,000 කට වැඩි පිරිසක්, බොහෝ දුරට මැරූන් ජාතිකයන්, ප්රංශ ගයනාවට පැමිණියහ.
මෑතකදී, ප්රංශ ගයනාවට බ්රසීලියානු සහ හයිටි ආර්ථික සංක්රමණිකයන් විශාල සංඛ්යාවක් පැමිණ තිබේ. ප්රංශ ගයනාවෙහි දුරස්ථ අභ්යන්තර වැසි වනාන්තරයේ බ්රසීලියානු ගැරිම්පයිරෝස් විසින් නීති විරෝධී සහ පාරිසරික වශයෙන් විනාශකාරී රන් කැණීම් නිදන්ගත ගැටළුවකි. නීති විරෝධී සංක්රමණ, ප්රංශ ප්රධාන භූමියට වඩා දුර්වල යටිතල පහසුකම්, ජීවන වියදම් ඉහළ යාම, අපරාධ මට්ටම් ඉහළ යාම සහ වඩාත් පොදු සමාජ නොසන්සුන්තාව වැනි ගැටළු වලට කලාපය තවමත් මුහුණ දෙයි.
1964 දී, ප්රංශ ජනාධිපති චාල්ස් ඩි ගෝල් ප්රංශ ගයනාවෙහි අභ්යවකාශ සංචාරක කඳවුරක් ඉදිකිරීමට තීරණය කළේය. එය ඇල්ජීරියාවේ සහරා කඳවුර ප්රතිස්ථාපනය කිරීමට සහ ප්රංශ ගයනාවෙහි ආර්ථික වර්ධනය උත්තේජනය කිරීමට අදහස් කරන ලදී. සමකයට ආසන්නව පිහිටා ඇති අතර බෆර් කලාපයක් ලෙස සාගරයට පුළුල් ප්රවේශයක් ඇති බැවින් මෙම දෙපාර්තමේන්තුව මෙම අරමුණ සඳහා සුදුසු යැයි සැලකේ. කුරෝ සිට වෙරළ තීරයේ කෙටි දුරකින් පිහිටා ඇති ගයනා අභ්යවකාශ මධ්යස්ථානය, වෙරෝනික් රොකට් දියත් කිරීමේ සිට සැලකිය යුතු ලෙස වර්ධනය වී ඇත. එය දැන් යුරෝපීය අභ්යවකාශ කර්මාන්තයේ කොටසක් වන අතර ජේම්ස් වෙබ් අභ්යවකාශ දුරේක්ෂය අභ්යවකාශයට දියත් කළ Ariane 4, Ariane 5 සහ Ariane ගුවන් යානය VA256 වැනි දියත් කිරීම් සමඟ වාණිජමය වශයෙන් සාර්ථක වී ඇත.
2010 දී ගයනියානු මහා මණ්ඩලය නිල වශයෙන් දෙපාර්තමේන්තු ධජයක් සම්මත කළේය. එම වසරේම පැවති ජනමත විචාරණයකදී, ප්රංශ ගයනාවේ ඡන්දදායකයින්ගෙන් 70% ක් පමණ ස්වාධීන විදේශීය සාමූහිකයක් බවට පත්වීමට එරෙහිව ඡන්දය දුන්හ. දෙවන ජනමත විචාරණයකදී, ආණ්ඩුක්රම ව්යවස්ථාවේ 73 වන වගන්තිය යටතේ "තනි භෞමික සාමූහිකත්වයක්" වෙත මාරුවීම අනුමත කරන ලදී. ප්රංශය තුළ, එම කෝර්සිකාවට සමාන "සුයි ජෙනරිස්" ලෙස හඳුන්වන වැඩි ස්වයං පාලනයක් පිළිබඳ සාකච්ඡා දිගටම පවතී.
2017 මාර්තු 20 වන දින, ප්රංශ ගයනියානු කම්කරුවන් වැඩ වර්ජනයක නිරත වී වැඩි සම්පත් සහ යටිතල පහසුකම් සඳහා නිරූපණය කිරීමට පටන් ගත්හ. 2017 මාර්තු 28 වන දින ප්රංශ ගයනාවේ පැවති විශාලතම විරෝධතාවයේ දිනය විය. 2023 දී පැරිස් තදාසන්න ප්රදේශයක නහෙල් එම් මිය යාමෙන් පසු කැරලි ඇති වූ අතර එහි ප්රතිඵලයක් ලෙස ඔහුගේ බැල්කනියේ සිටි මදුරු මර්දන කාර්යාලයේ රජයේ සේවකයෙකු මිය ගියේය. ජනාධිපති මැක්රොන් 2024 දී මාරිපසෝලා හි නීති විරෝධී රන් කැණීම්වලට එරෙහි මෙහෙයුමකදී මියගිය ප්රංශ විශේෂ බලකායේ මේජර් ආර්නෝඩ් බ්ලැන්ක් අනුස්මරණය කිරීම සඳහා එම ප්රදේශයට ගියේය. මැක්රොන් ඇමසන් ආරක්ෂා කිරීම සඳහා බ්රසීලය සමඟ ඒකාබද්ධ උත්සාහයන් සඳහා අරමුදල් ප්රකාශ කළ අතර වැසි වනාන්තර සංරක්ෂණය කිරීමේ උත්සාහයන් සඳහා බ්රසීලියානු ස්වදේශික නායිකා රාඕනි මෙටුක්ටියර්ට ලෙජියන් ඔෆ් ඔනර් පදක්කම පිරිනමන ලදී. මැක්රොන් ගයනා අභ්යවකාශ මධ්යස්ථානයට ගොස් නගරාධිපතිවරුන්, පාර්ලිමේන්තු මන්ත්රීවරුන් සහ ගයානා ජනාධිපතිවරයා හමුවී නීති විරෝධී කැණීම් අඩු කිරීම සඳහා ඒකාබද්ධ උත්සාහයන් සාකච්ඡා කිරීම සඳහා බ්රසීලයට ගියේය.
2025 දී කුරෝ සිට නව යුරෝපීය ඒරියන් 6 රොකට්ටුවක් සාර්ථකව දියත් කරන ලද අතර යුරෝපයට ස්වාධීන අභ්යවකාශයට ප්රවේශ වීමට ඉඩ සලසයි. 2025 දී ප්රංශ අධිකරණ අමාත්යාංශය ශාන්ත-ලෝරන්ට්-ඩු-මරෝනි හි බන්ධනාගාරයක් ඉදිකිරීමේ සැලසුම් නිවේදනය කළේය.
භූගෝලය
ප්රංශ ගයනාව 2° සහ 6° උතුරු අක්ෂාංශ සහ 51° සහ 55° බටහිර දේශාංශ අතර පිහිටා ඇත. එය ප්රධාන භූගෝලීය කලාප දෙකකින් සමන්විත වේ: බහුතරයක් ජනතාව ජීවත් වන වෙරළබඩ තීරුවක් සහ බ්රසීලියානු දේශසීමාව දිගේ ටුමුක්-හුමාක් කඳුකරයේ නිහතමානී කඳු මුදුන් දක්වා ක්රමයෙන් ඉහළ යන ඝන, ප්රවේශ විය නොහැකි වැසි වනාන්තරයකි. ප්රංශ ගයනාවෙහි උසම කඳු මුදුන වන්නේ මාරිපසෝලා හි බෙල්වියු ඩි එල් ඉනිනි (මීටර් 851, අඩි 2,792) ය. අනෙකුත් කඳු අතර මොන්ට් ඉටූපේ (මීටර් 826, අඩි 2,710), කොටිකා කන්ද (මීටර් 744, අඩි 2,441), පික් කූඩ්රෝ (මීටර් 711, අඩි 2,333) සහ කව් කන්ද (මීටර් 337, අඩි 1,106) ඇතුළත් වේ.
වෙරළට ඔබ්බෙන් කුඩා දූපත් කිහිපයක් දක්නට ලැබේ: යක්ෂයාගේ දූපත ඇතුළත් ගැලවීමේ දූපත් තුන සහ බ්රසීලය දෙසට වෙරළ දිගේ හුදකලා වූ අයිල්ස් ඩු කොනෙටබල් කුරුළු අභයභූමිය.
ප්රංශ ගයනාවේ උතුරේ පිහිටි ජල විදුලි වේල්ලක් වන පෙටිට්-සෝට් වේල්ල කෘතිම විලක් සාදමින් ජල විදුලිය සපයයි. ප්රංශ ගයනාවේ වාකි ගඟ ඇතුළු ගංගා රාශියක් ඇත.
2007 වන විට, දෙපාර්තමේන්තුවේ වඩාත්ම දුරස්ථ කොටසේ පිහිටා ඇති ඇමසෝනියානු වනාන්තරය, ප්රංශයේ ජාතික වනෝද්යාන දහයෙන් එකක් වන ගයනා ඇමසෝනියානු උද්යානය ලෙස ආරක්ෂා කර ඇත. කැමෝපි, මරිපසෝලා, පැපයිච්ටන්, සෙන්ට්-එලි සහ සෝල් යන කොමියුනිස්ට් මත උද්යානයේ භූමි ප්රදේශය කිලෝමීටර් 33,900 (වර්ග සැතපුම් 13,090) ක් පමණ ආවරණය කරයි.
දේශගුණය
ප්රංශ ගයනාවේ සමක දේශගුණයක් ප්රමුඛ වේ. සමකයේ අංශක හයක් තුළ පිහිටා ඇති අතර මධ්යස්ථ උන්නතාංශයකට පමණක් ඉහළ යන ප්රංශ ගයනාවේ වසර පුරා උණුසුම් හා පීඩාකාරී ලෙස තෙතමනය පවතී. වසරේ වැඩි කාලයක් පුරා, අන්තර් නිවර්තන අභිසාරී කලාපය සහ එහි බලගතු ගිගුරුම් සහිත වැසි සෛල පැවතීම හේතුවෙන් රට පුරා වර්ෂාපතනය අධික වේ. ප්රංශ ගයනාවේ බොහෝ ප්රදේශවල, විශේෂයෙන් දෙසැම්බර් සිට ජූලි දක්වා සෑම විටම අධික වර්ෂාපතනයක් පවතී - සාමාන්යයෙන් මෙම කාලය තුළ දෙපාර්තමේන්තුව පුරා සෑම මසකම මිලිමීටර් 330 ක් හෝ අටල් 13 ක් අපේක්ෂා කළ හැකිය. අගෝස්තු සහ නොවැම්බර් අතර, නැගෙනහිර අර්ධයේ උණුසුම් වියළි සමයක් අත්විඳින අතර වර්ෂාපතනය මිලිමීටර් 100 ට අඩු හෝ අටල් 3.94 ක් වන අතර සාමාන්ය ඉහළ උෂ්ණත්වය සැප්තැම්බර් සහ ඔක්තෝබර් මාසවලදී 30 °C (86 °F) ට වඩා වැඩි වන අතර එමඟින් නැගෙනහිර ප්රංශ ගයනාව නිවර්තන මෝසම් දේශගුණයක් (කොප්පන් ඇම්) ලෙස වර්ගීකරණය කර ඇත; බටහිරින් පිහිටි ශාන්ත-ලෝරන්ට්-ඩු-මරෝනි හි නිවර්තන වැසි වනාන්තර දේශගුණයක් (Af) ඇත.
| කේයින් (Köppen Am/Af) සඳහා කාලගුණ දත්ත | |||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| මාසය | ජන | පෙබ | මාර් | අප්රි | මැයි | ජුනි | ජූලි | අගෝ | සැප් | ඔක් | නොවැ | දෙසැ | වසර |
| වාර්තාගත ඉහළම °C (°F) | 32.5 (90.5) | 32.3 (90.1) | 32.2 (90.0) | 33.0 (91.4) | 33.2 (91.8) | 33.7 (92.7) | 34.5 (94.1) | 35.0 (95.0) | 35.2 (95.4) | 35.1 (95.2) | 34.6 (94.3) | 34.1 (93.4) | 35.2 (95.4) |
| මධ්යන්ය දෛනික උපරිමය °C (°F) | 29.1 (84.4) | 29.2 (84.6) | 29.6 (85.3) | 29.9 (85.8) | 29.9 (85.8) | 30.2 (86.4) | 30.8 (87.4) | 31.6 (88.9) | 32.1 (89.8) | 32.2 (90.0) | 31.5 (88.7) | 30.1 (86.2) | 30.5 (86.9) |
| දෛනික සාමාන්යය °C (°F) | 26.2 (79.2) | 26.3 (79.3) | 26.5 (79.7) | 26.8 (80.2) | 26.7 (80.1) | 26.6 (79.9) | 26.6 (79.9) | 27.0 (80.6) | 27.2 (81.0) | 27.3 (81.1) | 27.0 (80.6) | 26.6 (79.9) | 26.7 (80.1) |
| මධ්යන්ය දෛනික අවමය °C (°F) | 23.3 (73.9) | 23.4 (74.1) | 23.5 (74.3) | 23.7 (74.7) | 23.5 (74.3) | 22.9 (73.2) | 22.4 (72.3) | 22.4 (72.3) | 22.2 (72.0) | 22.3 (72.1) | 22.5 (72.5) | 23.1 (73.6) | 22.9 (73.2) |
| වාර්තාගත අවම °C (°F) | 17.4 (63.3) | 18.9 (66.0) | 18.5 (65.3) | 19.0 (66.2) | 18.8 (65.8) | 18.9 (66.0) | 19.0 (66.2) | 19.0 (66.2) | 18.7 (65.7) | 18.6 (65.5) | 17.2 (63.0) | 18.0 (64.4) | 17.2 (63.0) |
| සාමාන්ය වර්ෂාපතනය mm (inches) | 451.2 (17.76) | 309.4 (12.18) | 334.3 (13.16) | 448.4 (17.65) | 579.4 (22.81) | 411.4 (16.20) | 245.7 (9.67) | 143.6 (5.65) | 55.7 (2.19) | 63.3 (2.49) | 133.4 (5.25) | 340.5 (13.41) | 3,516.3 (138.44) |
| සාමාන්ය වැසි සහිත දින (≥ 1.0 mm) | 23.6 | 20.0 | 20.7 | 22.2 | 26.4 | 25.2 | 20.6 | 14.2 | 7.1 | 7.6 | 11.9 | 21.6 | 221.1 |
| සාමාන්ය සාපේක්ෂ ආර්ද්රතාවය (%) | 82 | 80 | 82 | 84 | 85 | 82 | 78 | 74 | 71 | 71 | 76 | 81 | 79 |
| මාසික සාමාන්ය හිරු එළිය පැය | 95.1 | 92.4 | 120.0 | 123.5 | 122.4 | 150.4 | 200.5 | 234.4 | 253.4 | 256.4 | 211.5 | 143.3 | 2,003 |
| Source: Meteo France | |||||||||||||
පරිසරය
ප්රංශ ගයනාව විවිධ පරිසර පද්ධති රැසකට නිවහන වේ: නිවර්තන වැසි වනාන්තර, වෙරළබඩ කඩොලාන, සැවානා, ඉන්සෙල්බර්ග් සහ බොහෝ වර්ගවල තෙත්බිම්. එය පරිසර කලාප තුනක් තුළ පිහිටා ඇත: ගුවානාන් කඳුකර තෙතමනය සහිත වනාන්තර, ගුවානාන් තෙතමනය සහිත වනාන්තර සහ ගුවානාන් කඩොලාන. ප්රංශ ගයනාවෙහි ශාක හා සත්ත්ව විශේෂ දෙකෙහිම ජෛව විවිධත්වය ඉහළ මට්ටමක පවතී. මෙයට හේතුව ජෛව විවිධත්ව උණුසුම් ස්ථාන වන පැරණි-වර්ධන වනාන්තර (එනම්, පුරාණ/ප්රාථමික වනාන්තර) පැවතීමයි. ප්රංශ ගයනාවෙහි වැසි වනාන්තර වියළි කාලවලදී සහ භූමිෂ්ඨ ග්ලැසියරකරණයේදී බොහෝ විශේෂ සඳහා නවාතැන් සපයයි. මෙම වනාන්තර ජාතික වනෝද්යානයක් (ගුවානා ඇමසෝනියානු උද්යානය), අතිරේක ස්වභාවික රක්ෂිත හතක් සහ ආරක්ෂිත ස්ථාන 17ක් මගින් ආරක්ෂා කර ඇත. ස්වභාවධර්ම සංරක්ෂණය සඳහා වූ ජාත්යන්තර සංගමය (IUCN) සහ යුරෝපීය සංගමය (EU) මෙම ප්රදේශ ආරක්ෂා කිරීම සඳහා විශේෂ උත්සාහයන් නිර්දේශ කර ඇත.
2007 ග්රෙනෙල් පරිසර වටමේසයෙන් පසුව, 2009 දී ග්රෙනෙල් නීතිය II යෝජනා කරන ලදී, නීතිය අංක 2010–788 යටතේ. නීතියේ 49 වන වගන්තිය ප්රංශ ගයනාවේ පාරිසරික සංරක්ෂණය සඳහා වගකිව යුතු තනි සංවිධානයක් නිර්මාණය කිරීමට යෝජනා කළේය. 64 වන වගන්තිය ප්රංශ ගයනාව සඳහා "පතල් කැණීමේ දිශානතියේ දෙපාර්තමේන්තු සැලැස්මක්" යෝජනා කරයි, එය පාරිසරික ආරක්ෂාව සඳහා වන අවශ්යතා සමඟ අනුකූල වන කැණීම් (විශේෂයෙන් රන්) ප්රවර්ධනය කරනු ඇත. RN1 දිගේ වෙරළබඩ පරිසරය ඓතිහාසිකව වඩාත්ම වෙනස්කම් අත්විඳ ඇත, නමුත් RN2 දිගේ දේශීයව සහ රන් කැණීම් හේතුවෙන් බටහිර ප්රංශ ගයනාවේ සංවර්ධනය සිදුවෙමින් පවතී.
ශාක විශේෂ 5,500 ක් වාර්තා වී ඇති අතර, ගස් දහසකට වඩා, පක්ෂි විශේෂ 700 ක්, ක්ෂීරපායින් විශේෂ 177 ක්, මත්ස්ය විශේෂ 500 කට වඩා වාර්තා වී ඇති අතර ඉන් 45% ක් ආවේණික වන අතර උභයජීවී විශේෂ 109 ක් ඇත. ප්රංශ ගයනාවේ ඉහළ ජෛව විවිධත්වය බ්රසීලියානු ඇමසන්, බෝර්නියෝ සහ සුමාත්රා වැනි නිවර්තන වැසි වනාන්තර සහිත අනෙකුත් ප්රදේශවලට සමාන වේ.
පාරිසරික තර්ජන අතරට දකුණු ඇමරිකාවේ අනෙකුත් වනාන්තර හා සසඳන විට ඉතා සීමිතව පවතින මාර්ග වලින් වාසස්ථාන ඛණ්ඩනය වීම; EDF හි පෙටිට්-සෝට් වේල්ලේ ක්ෂණික සහ කල් දැමූ බලපෑම්; රන් කැණීම; බොහෝ ධාවන පථ නිර්මාණය කිරීමෙන් පහසුකම් සපයන ලද දඩයම් කිරීම සහ දඩයම් කිරීම දුර්වල ලෙස පාලනය කිරීම; සහ සියලු භූමි වාහන හඳුන්වාදීම ඇතුළත් වේ. මාර්ග නොමැතිකම, දුෂ්කර දේශගුණය සහ දුෂ්කර භූමි ප්රදේශය හේතුවෙන් දැව කැපීම මධ්යස්ථව පවතී. ප්රංශ ගයනාවේ වනාන්තර සංග්රහය 2005 ජූලි 28 වන දින ආඥාපනත මගින් සංශෝධනය කරන ලදී. සාම්ප්රදායිකව වනාන්තරයෙන් තම ජීවනෝපාය ලබා ගන්නා පුද්ගලයින්ට දේශීය බලධාරීන් විසින් දැව කැපීමේ සහන හෝ නොමිලේ මාරුවීම් සමහර විට ලබා දෙනු ලැබේ.
අමානා ස්වභාව රක්ෂිතයේ වෙරළ තීරයන් සුවිශේෂී සමුද්ර කැස්බෑ කැදලි ස්ථානයකි. මෙය සම් කැස්බෑවා සඳහා ලොව පුරා විශාලතම එකකි.
කෘෂිකර්මය
ප්රංශ ගයනාවේ ලෝකයේ දුප්පත්ම පස් කිහිපයක් තිබේ. පසෙහි පෝෂ්ය පදාර්ථ (උදා: නයිට්රජන්, පොටෑසියම්) සහ කාබනික ද්රව්ය අඩුය. පසෙහි ආම්ලිකතාවය දුර්වල වීමට තවත් හේතුවක් වන අතර, ගොවීන් තම කෙත්වලට දෙහි එකතු කිරීමට අවශ්ය වේ. පසෙහි ලක්ෂණ කප්පාදු කර පුළුස්සා දැමීමේ කෘෂිකර්මාන්තය භාවිතා කිරීමට හේතු වී ඇත. එහි ප්රතිඵලයක් ලෙස ලැබෙන අළු පසෙහි pH අගය (එනම්, පසෙහි ආම්ලිකතාවය අඩු) වැඩි කරන අතර පසට ඛනිජ සහ අනෙකුත් පෝෂ්ය පදාර්ථ දායක වේ. විශේෂයෙන් බ්රසීලයේ මායිම අසල ප්රංශ ගයනාවේ ටෙරා ප්රෙටා (මානව විද්යාත්මක පස්) ඇති ස්ථාන සොයාගෙන ඇත. මෙම පොහොසත් පස් ඓතිහාසිකව නිර්මාණය වූයේ කෙසේද සහ නූතන කාලයේ මෙය කළ හැක්කේ කෙසේද යන්න තීරණය කිරීම සඳහා බහු ක්ෂේත්රවල පර්යේෂණ ක්රියාකාරීව සිදු කෙරේ.
ආර්ථිකය
ප්රංශයේ කොටසක් ලෙස, ප්රංශ ගයනාව යුරෝපීය සංගමයේ සහ යුරෝ කලාපයේ කොටසකි; එහි මුදල් ඒකකය යුරෝ වේ. ප්රංශ ගයනාව සඳහා ඉහළම මට්ටමේ රට කේත වසම (ccTLD) .gf වේ, නමුත් ඒ වෙනුවට සාමාන්යයෙන් .fr භාවිතා වේ.
2019 දී, වෙළඳපල විනිමය අනුපාත අනුව ප්රංශ ගයනාවෙහි දළ දේශීය නිෂ්පාදිතය ඇමරිකානු ඩොලර් බිලියන 4.93 (යුරෝ බිලියන 4.41) වූ අතර, ගයනාවට පසු 2 වන විශාලතම ආර්ථිකය ලෙස ශ්රේණිගත කරන ලදී (එය 2015 සහ 2018 දී විශාල තෙල් නිධි සොයා ගත්තේය), සහ දකුණු ඇමරිකාවේ 12 වන විශාලතම ආර්ථිකය ලෙස ශ්රේණිගත කරන ලදී.
1960 ගණන්වල සිට 2000 ගණන් දක්වා, ප්රංශ ගයනාව ශක්තිමත් ආර්ථික වර්ධනයක් අත්විඳි අතර, ප්රංශයේ ගයනාව අභ්යවකාශ මධ්යස්ථානය (1962 දී ඇල්ජීරියාවේ නිදහස ලැබීමත් සමඟ 1964 දී ප්රංශ ගයනාවෙහි පිහිටුවන ලදී) සංවර්ධනය කිරීමෙන් සහ ඉහළ ජනගහන වර්ධනයක් මගින් එය ශක්තිමත් විය. ඇල්ජීරියානු සහරාවේ ප්රංශ අභ්යවකාශ මධ්යස්ථානය වසා දැමීමට හේතු විය. ප්රංශ ගයනාවේ ආර්ථිකය 2008 මූල්ය අර්බුදයෙන් පීඩාවට පත් නොවීය: 2002 සිට 2012 දක්වා සැබෑ වශයෙන් දළ දේශීය නිෂ්පාදිතය වසරකට සාමාන්යයෙන් +3.4% කින් වර්ධනය වූ අතර එය වේගයෙන් වර්ධනය වන ජනගහනයට වඩා තරමක් වේගවත් වූ අතර එමඟින් ජීවන තත්වයන් අනුව ප්රංශ ගයනයට ප්රංශයේ සෙසු ප්රදේශ සමඟ සුළු වශයෙන් ළඟා වීමට හැකි විය. ඒක පුද්ගල දළ දේශීය නිෂ්පාදිතය 2000 දී මෙට්රොපොලිටන් ප්රංශයේ මට්ටමෙන් 48.0% සිට 2012 දී මෙට්රොපොලිටන් ප්රංශයේ 48.5% දක්වා ඉහළ ගියේය.
කෙසේ වෙතත්, 2013 සිට ප්රංශ ගයනාවේ ආර්ථික වර්ධනය අසමාන වන අතර වඩාත් මන්දගාමී වී ඇත. 2013 සිට 2019 දක්වා, ආර්ථිකය සැබෑ වශයෙන් වසරකට සාමාන්යයෙන් +1.2% කින් පමණක් වර්ධනය විය. 2014 දී ප්රංශ ගයනාවේ −0.8% ක අවපාතයක් අත්විඳින ලද අතර 2017 දී සමාජ නොසන්සුන්තාව එම වසරේ ආර්ථික වර්ධනයක් පාහේ සිදු නොවීය. 2018 දී ආර්ථික වර්ධනය +3.0% කින් යථා තත්ත්වයට පත් වූ නමුත් 2019 දී නැවතත් ශුන්ය විය (+0.2%). එහි ප්රතිඵලයක් ලෙස, 2013 සිට ඒක පුද්ගල දළ දේශීය නිෂ්පාදිතය නාමික වශයෙන් එකතැන පල් වී ඇති අතර, මෙට්රොපොලිටන් ප්රංශයට සාපේක්ෂව පහත වැටී ඇත. 2019 දී, PPP හි නොව, වෙළඳපල විනිමය අනුපාතවලට අනුව ප්රංශ ගයනාවේ ඒක පුද්ගල දළ දේශීය නිෂ්පාදිතය ඇමරිකානු ඩොලර් 17,375 (€15,521) විය, එම වසරේ මෙට්රොපොලිටන් ප්රංශයේ සාමාන්ය ඒක පුද්ගල දළ දේශීය නිෂ්පාදිතයෙන් 42.3% ක් පමණක් වූ අතර, පැරිස් කලාපයෙන් පිටත මෙට්රොපොලිටන් ප්රංශ කලාපවලින් 50.3% ක් විය.
2020 දී ප්රංශ ගයනාව COVID-19 වසංගතයෙන් පීඩාවට පත් වූ අතර, තාවකාලික ඇස්තමේන්තු වලට අනුව එම වසරේ −2.7% ක අවපාතයකට තුඩු දුන් අතර, මෙට්රොපොලිටන් ප්රංශයේ COVID-19 අවපාතයට සාපේක්ෂව මධ්යස්ථ විය (2020 දී −7.9%).
| 2000 | 2006 | 2012 | 2013 | 2014 | 2015 | 2016 | 2017 | 2018 | 2019 | 2020 | 2021 | |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| නාමික දළ දේශීය නිෂ්පාදිතය (€ බිලියන) | 1.95 | 2.91 | 3.91 | 4.00 | 3.96 | 4.00 | 4.12 | 3.98 | 3.92 | 3.93 | 3.84 | 3.97 |
| ඒක පුද්ගල දළ දේශීය නිෂ්පාදිතය (යුරෝ) | 11,814 | 13,874 | 15,638 | 15,534 | 15,480 | 15,091 | 15,356 | 15,151 | 15,607 | 15,633 | 15,367 | 15,611 |
| ප්රංශයේ මෙට්රොපොලිටන් හි % ක් ලෙස ඒක පුද්ගල දළ දේශීය නිෂ්පාදිතය | 48.0% | 47.1% | 48.5% | 47.8% | 47.8% | 45.7% | 45.9% | 44.1% | 44.4% | 43.2% | 45.0% | 42.3% |
| Sources: INSEE. | ||||||||||||
සහනාධාර, වෙළඳාම සහ භාණ්ඩ සඳහා ප්රංශ ප්රධාන භූමිය මත ප්රංශය දැඩි ලෙස රඳා පවතී.[තහවුරු කර නැත] ප්රධාන සාම්ප්රදායික කර්මාන්ත වන්නේ මසුන් ඇල්ලීම (2012 දී අපනයනවලින් 5% ක්), රන් කැණීම (2012 දී අපනයනවලින් 32% ක්) සහ දැව (2012 දී අපනයනවලින් 1% ක්) ය. ඊට අමතරව, ගයනා අභ්යවකාශ මධ්යස්ථානය 1964 දී කුරෝ හි ස්ථාපිත කළ දා සිට දේශීය ආර්ථිකයේ සැලකිය යුතු කාර්යභාරයක් ඉටු කර ඇත: එය 2002 දී ප්රංශ ගයනාවේ දළ දේශීය නිෂ්පාදිතයෙන් 16% ක් සෘජුව සහ වක්රව ලබා දුන්නේය (1994 දී 26% සිට පහත වැටුණි, ප්රංශ ගයන ආර්ථිකය වඩ වඩාත් විවිධාංගීකරණය වෙමින් පවතී). ගයනා අභ්යවකාශ මධ්යස්ථානය 2012 දී පුද්ගලයින් 1,659 ක් සේවයේ යොදවා ඇත.
නිෂ්පාදනය ඉතා අල්පය. කෘෂිකර්මාන්තය බොහෝ දුරට නොදියුණු වන අතර එය ප්රධාන වශයෙන් වෙරළ ආසන්නයේ සහ මැරෝනි ගඟ දිගේ ප්රදේශයට සීමා වේ. සාම්ප්රදායිකව සීනි සහ කෙසෙල් අපනයනය සඳහා වගා කරන ප්රධාන මුදල් බෝග දෙකක් වූ නමුත් සම්පූර්ණයෙන්ම පාහේ අතුරුදහන් වී ඇත. අද වන විට ඒවා කේයින් සහ දෙවන විශාලතම නගරය වන ශාන්ත-ලෝරන්ට්-ඩු-මැරෝනි අතර වෙරළබඩ සැවානා වල පශු සම්පත් ඇති කිරීම (අත්යවශ්යයෙන්ම හරක් මස් ගවයන් සහ ඌරන්) සහ 1970 ගණන්වල ප්රංශ ගයනාවේ පදිංචි වූ හ්මොන්ග් ප්රජාවන් විසින් සංවර්ධනය කරන ලද වෙළඳපොළ ගෙවතු වගාව (පළතුරු සහ එළවළු) මගින් ප්රතිස්ථාපනය වී ඇති අතර, දෙකම දේශීය වෙළඳපොළට නියම කර ඇත. 1980 ගණන්වල මුල් භාගයේ සිට 2000 ගණන්වල අග භාගය දක්වා මානා අසල පොල්ඩර් මත සංවර්ධනය කරන ලද සමෘද්ධිමත් සහල් නිෂ්පාදනයක්, සමුද්ර ඛාදනය සහ බොහෝ පළිබෝධනාශක සහ පොහොර භාවිතය තහනම් කරන නව EU ශාක සෞඛ්ය නීති හේතුවෙන් 2011 සිට සම්පූර්ණයෙන්ම පාහේ අතුරුදහන් වී ඇත. සංචාරක ව්යාපාරය, විශේෂයෙන් පරිසර හිතකාමී සංචාරක ව්යාපාරය, වර්ධනය වෙමින් පවතී.
පසුගිය දශක කිහිපය තුළ විරැකියාව අඛණ්ඩව ඉහළ මට්ටමක පවතින අතර එය 17% සහ 24% අතර පවතී. මෑත වසරවලදී, විරැකියා අනුපාතය 2016 දී 23.0% ක උපරිමයක සිට 2019 දී 19.3% දක්වා අඩු වී ඇත.
ජන විකාශනය
ඓතිහාසික ජනගහනය
කයියන් සහ සෙන්ට්-ලෝරන්ට්-ඩු-මරෝනි දණ්ඩන ජනපද පැවති සමයේදී (19 වන සියවස සහ 20 වන සියවසේ මුල් භාගය) ප්රංශ ගයනාව දිගු ජන විකාශන එකතැන පල්වීමකට මුහුණ දුන්නේය. 1900 සහ 1910 ගණන්වල කෙටි රන් රෂ් එකක් හැරුණු විට, දණ්ඩන ජනපද සමඟ ඇති සම්බන්ධය සහ නරක සනීපාරක්ෂක තත්වයන් (විශේෂයෙන් කහ උණ සහ මැලේරියාව) හේතුවෙන් එය නරක කීර්තියකින් පීඩා වින්දේය.
සනීපාරක්ෂක තත්වයන් වැඩිදියුණු වීම (කහ උණ සහ මැලේරියා තුරන් කිරීමේ ව්යාපාර 1949 දී ආරම්භ විය) [1] සහ 1964 දී ගයනා අභ්යවකාශ මධ්යස්ථානය පිහිටුවීමත් සමඟ 1950 ගණන්වල සිට ජනගහනය විශාල ලෙස වර්ධනය වීමට පටන් ගත්තේය. ඉහළ උපත් අනුපාත සහ සංක්රමණිකයින්ගේ විශාල පැමිණීම් (ප්රංශයේ අගනගරයේ සිට රාජ්ය පරිපාලනය සහ අභ්යවකාශ මධ්යස්ථානය කළමනාකරණය කිරීම සඳහා මෙන්ම අසල්වැසි රටවලින්, විශේෂයෙන් සුරිනාම් සහ බ්රසීලයෙන්) ජනගහන වර්ධනයට හේතු වී ඇත. 1980 ගණන්වල සුරිනාම් අභ්යන්තර යුද්ධය අතරතුර සුරිනාම් සරණාගතයින්ගේ පැමිණීම වාර්තාගත මට්ටම් කරා ළඟා වූ අතර, එහි ප්රතිඵලයක් ලෙස ප්රංශ ගයනාවේ ඉතිහාසයේ ඉහළම ජනගහන වර්ධන අනුපාතය 1982 සහ 1990 සංගණන අතර වාර්තා විය (වසරකට +5.8%).
21 වන සියවසේදී, උපත් අනුපාතය ඉහළ මට්ටමක පවතින අතර, සරණාගතභාවය සොයන සංක්රමණිකයින්ගේ නව පැමිණීම් (විශේෂයෙන් හයිටියෙන් සහ මෑතකදී සිරියාවෙන් සහ ඇෆ්ගනිස්ථානයෙන්) 2010 ගණන්වල මැද භාගය වන තෙක් ජනගහන වර්ධනය වසරකට 2% ට වඩා වැඩි මට්ටමක පවත්වා ගෙන ගියේය. කෙසේ වෙතත්, 2010 ගණන්වල මැද භාගයේ සිට, අඩු ආර්ථික වර්ධනය සහ සමාජ නොසන්සුන්තාව, විශේෂයෙන් 2018 දී අවපාතයකට තුඩු දුන් 2017 දී සමාජ නොසන්සුන්තාව සහ පසුව COVID-19 අවපාතයේ බලපෑම් හේතුවෙන් බොහෝ තරුණයින් මෙට්රොපොලිටන් ප්රංශයට යාමට පෙළඹී ඇත. 2025 ජනවාරි මාසයේදී, ප්රංශ ගයනාවේ ජනගහනය 292,354 දක්වා ළඟා වූ බව INSEE ඇස්තමේන්තු කර ඇති අතර එය 1954 දී ජනගහනය මෙන් 10 ගුණයකටත් වඩා වැඩිය, නමුත් 2010 ගණන්වල ප්රකාශයට පත් කරන ලද ජනගහන අනාවැකිවලට වඩා බෙහෙවින් අඩුය.
ප්රංශ ගයනාවේ පදිංචිකරුවන් 300,000 න් අඩක් වයස අවුරුදු 25 ට අඩු අය වන අතර එය ඉහළ උපත් අනුපාතයක් සහ සැලකිය යුතු සංක්රමණයක් යන දෙකෙහිම ප්රතිඵලයකි. ප්රංශ සංඛ්යාලේඛන ඒජන්සියක් වන Insee විසින් 2021 දී නිකුත් කරන ලද වාර්තාවකින් හෙළි වූයේ වයස අවුරුදු 21 සිට 29 දක්වා පුද්ගලයින්ගෙන් 37% ක් අධ්යාපනය හෝ රැකියා අවස්ථා සඳහා විදේශයන්හි කලාපය හැර යන බවයි. ඒ අතරම, වයස අවුරුදු 15 ත් 29 ත් අතර තරුණයින්ගෙන් තුනෙන් එකක් පමණ රැකියා කරන්නේ හෝ පාසල් යන්නේ නැත, විශේෂයෙන් දුර්වල මාර්ග ප්රවේශයක් සහිත දුරස්ථ ප්රදේශවල.
ලතින් ඇමරිකාවේ ඉහළම සරු භාවය අනුපාතය (පුද්ගලයින් 1,000 කට උපත් 27.3 ක් සහ 2019 දී කාන්තාවකට සාමාන්යයෙන් දරුවන් 3.63 ක්) සහ සංක්රමණයට වන්දි ගෙවන ස්ථාවර සංක්රමණ හේතුවෙන්, දැනට 300,000 ක් පමණ වන ප්රංශ ගයනාවේ ජනගහනය වේගයෙන් වර්ධනය වනු ඇතැයි පුරෝකථනය කර ඇත.
| ඓතිහාසික ජනගහනය | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
|
|
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| 1946 දක්වා දේශීය ජනගහන ඇස්තමේන්තු සහ සංගණන. INSEE censuses between 1954 and 2021. අවසාන INSEE 2025 ඇස්තමේන්තුව. | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
ප්රධාන නාගරික ප්රදේශ සහ ජනාවාස
ප්රංශ ගයනාවේ (INSEE විසින් අර්ථ දක්වා ඇති පරිදි) අගනගර ප්රදේශ තුනක් ඇත. මේවා නම්, කොමියුන 6ක් (කේයින්, රෙමියර්-මොන්ට්ජොලි, මැටූරි, මැකූරියා, මොන්ට්සිනරි-ටොනෙග්රැන්ඩේ සහ රූරා) ආවරණය කරන කේයින්, නම් කරන ලද කොමියුනයෙන් සැදුම්ලත් සෙන්ට්-ලෝරන්ට්-ඩු-මරෝනි සහ කොමියුන 2ක් (කෞරෝ සහ සින්නමරි) ආවරණය කරන කෝරූ.
2021 සංගණනයේදී මෙම අගනගර ප්රදේශ තුනෙහි ජනගහනය පහත පරිදි විය:
| මෙට්රොපොලිටන් ප්රදේශය | ජනගහනය (2021) |
|---|---|
| කේයින් | 151,103 |
| ශාන්ත-ලෝරන්ට්-ඩු-මරෝනි | 50,250 |
| කුරූ | 27,442 |
මෙම අගනගර ප්රදේශ තුනෙන් ඔබ්බට, අගනගර ප්රදේශයක් සෑදීමට ප්රමාණවත් තරම් ජනාකීර්ණ නොවන වඩාත්ම ජනාකීර්ණ කොමියුන (මහ නගර සභා) 2021 සංගණනයේදී පහත පරිදි විය:
| කොමියුනය | ජනගහනය (2021) |
|---|---|
| මන | 11,764 |
| අපටෝ | 9,818 |
| මරිපසූලා | 9,177 |
| ග්රෑන්ඩ්-සන්ටි | 9,120 |
| පැපිච්ටන් | 5,606 |
| ශාන්ත ජෝර්ජස් | 4,505 |
ජනවාර්ගික කණ්ඩායම්
ප්රංශ ගයනාවේ ජනගහනය, ඔවුන්ගෙන් වැඩි දෙනෙක් වෙරළ තීරයේ ජීවත් වන අතර, සැලකිය යුතු ලෙස වාර්ගික වශයෙන් විවිධ වේ. 2019 සංගණනයේදී, ප්රංශ ගයනාවේ වැසියන්ගෙන් 56.5% ක් ප්රංශ ගයනාවේ උපත ලැබූ අතර, 8.9% ක් මෙට්රොපොලිටන් ප්රංශයේ උපත ලැබූ අතර, 2.8% ක් ප්රංශ කැරිබියානු දෙපාර්තමේන්තු සහ සාමූහිකත්වයන්හි (ග්වාඩලූප් සහ මාටිනික් ආදිය) උපත ලැබූ අතර, 31.5% ක් විදේශ රටවල (ප්රධාන වශයෙන් සුරිනාම්, බ්රසීලය සහ හයිටි) උපත ලැබූහ.
ප්රංශ ගයනාවේ ජනවාර්ගික සංයුතියේ ප්රතිශතයන් ඇස්තමේන්තු කිරීම දුෂ්කර වන්නේ සංක්රමණිකයන්ගෙන් විශාල ප්රමාණයක් සිටීම නිසාය. අප්රිකානු සම්භවයක් ඇති පුද්ගලයින් විශාලතම ජනවාර්ගික කණ්ඩායම වන අතර, ඇස්තමේන්තු නිශ්චිත ප්රතිශතය අනුව වෙනස් වේ, විශාල හයිටි ප්රජාව ද ඇතුළත් වේද යන්න මත රඳා පවතී. සාමාන්යයෙන්, හයිටි ජාතිකයන් (ක්රියෝල්වරුන්ගෙන් දළ වශයෙන් තුනෙන් එකක් ඇතුළත්) ඇතුළත් වුවහොත් ක්රියෝල් ජනගහනය මුළු ජනගහනයෙන් 60-70% ක් පමණ වන අතර එසේ නොමැති නම් 30-50% ක් පමණ වේ. විවිධ කැරිබියානු දූපත් වලින්, ප්රධාන වශයෙන් මාටිනික්, ග්වාඩලූප් සහ ශාන්ත ලුසියා වලින් කුඩා කණ්ඩායම් ද සිටිති.
ආසන්න වශයෙන් 41,000 ක් හෙවත් ජනගහනයෙන් 14% ක් යුරෝපීය සම්භවයක් ඇති අය වෙති. මොවුන්ගෙන් අතිමහත් බහුතරය ප්රංශ සම්භවයක් ඇති අය වන අතර, ස්පාඤ්ඤ සහ පෘතුගීසි සම්භවයක් ඇති අය ද සිටිති.
ප්රධාන ආසියානු ප්රජාවන් වන්නේ චීන ජාතිකයන් (3–4% ක් පමණ, ප්රධාන වශයෙන් චීනයේ ප්රධාන භූමියේ ෂෙජියැං සහ ගුවැන්ඩොං වලින්) සහ ලාඕසයෙන් පැමිණි හ්මොන්ග් (1–2%) ය. ආසියාවේ අනෙකුත් කණ්ඩායම් අතර ඉන්දියානුවන්, ලෙබනන් සහ වියට්නාම ජාතිකයන් ඇතුළත් වේ.
අභ්යන්තරයේ ජීවත් වන ප්රධාන කණ්ඩායම් අතර අප්රිකානු සහ ස්වදේශික සම්භවයක් ඇති මැරූන් ජාතිකයන් වේ. පලාගිය අප්රිකානු වහලුන්ගෙන් පැවත එන්නන් වන මැරූන් ජාතිකයන් ප්රධාන වශයෙන් මැරෝනි ගඟ දිගේ ජීවත් වෙති. ප්රධාන මැරූන් ජාතිකයන් වන්නේ සරමාකා, අවුකන් (දෙදෙනාම සුරිනාම් හි ද ජීවත් වෙති) සහ බොනි (අලුකු) ය.
ප්රධාන ආදිවාසී කණ්ඩායම් (ජනගහනයෙන් 3–4% ක් පමණ වන) වන්නේ අරවාක්, කැරිබ්, ටෙකෝ (කලින් එමරිලන් ලෙස හැඳින්විණි), කලිනා (කලින් ගලිබි ලෙස හැඳින්විණි), පලිකුර්, වයම්පි සහ වයනා ය. 1990 දශකයේ අග භාගය වන විට, වයම්පි හි සම්බන්ධ නොවූ කණ්ඩායමක් පිළිබඳ සාක්ෂි තිබුණි.
සංක්රමණ
| සංගණනය | ප්රංශ ගයනාවේ උපත ලැබූ | ප්රංශයේ මෙට්රොපොලිටන් හි උපත ලැබූ | ප්රංශ බටහිර ඉන්දීය කොදෙව් දූපත්වල උපත ලැබූ | විදේශීය ප්රංශයේ ඉතිරි ප්රදේශවල උපත ලැබූ | උපතේදී ප්රංශ පුරවැසිභාවය ඇති විදේශ රටවල උපත ලැබූ¹ | සංක්රමණිකයින්² |
| 2019 | 56.5% | 8.9% | 2.8% | 0.3% | 1.0% | 30.5% |
| 2013 | 57.0% | 9.4% | 2.9% | 0.3% | 1.2% | 29.2% |
| 2008 | 55.4% | 9.6% | 3.0% | 0.2% | 1.3% | 30.5% |
| 1999 | 54.4% | 11.8% | 4.9% | 0.3% | 2.0% | 26.6% |
| 1990 | 50.5% | 11.7% | 5.2% | 0.3% | 1.9% | 30.4% |
| ¹පයිඩ්ස්-නොයර්ස් වැනි ප්රංශ දෙමව්පියන්ගෙන් සහ ප්රංශ විදේශිකයන්ගේ දරුවන්ගෙන් විදේශයන්හි උපන් පුද්ගලයින්. ²සංක්රමණිකයෙකු යනු ප්රංශ අර්ථ දැක්වීමට අනුව විදේශ රටක උපත ලැබූ සහ උපතේදී ප්රංශ පුරවැසිභාවය නොතිබූ පුද්ගලයෙකි. සංක්රමණිකයෙකු ප්රංශයට ගිය දා සිට ප්රංශ පුරවැසිභාවය ලබාගෙන ඇති නමුත් ප්රංශ සංඛ්යාලේඛනවල තවමත් සංක්රමණිකයෙකු ලෙස ලැයිස්තුගත කර ඇති බව සලකන්න. අනෙක් අතට, විදේශීය පුරවැසිභාවය ඇති ප්රංශයේ උපන් පුද්ගලයින් (සංක්රමණිකයන්ගේ දරුවන්) සංක්රමණිකයන් ලෙස ලැයිස්තුගත කර නොමැත. | ||||||
| Source: INSEE | ||||||
ජනගහනයෙන් තුනෙන් එකකට වඩා සහ වැඩිහිටියන්ගෙන් අඩක් පමණ විදේශීය සම්භවයක් ඇති අය වෙති. ප්රංශ ගයනාවේ උපත ලැබූ දස දෙනෙකුගෙන් හත් දෙනෙක්ම පරම්පරා එකක් හෝ දෙකක් තුළ සංක්රමණිකයන්ගෙන් පැවත එන්නන් වූහ. ප්රංශ ගයනාවේ ජනගහනයෙන් 12% ක් පමණ ප්රංශයේ ප්රධාන භූමියෙන් පැමිණි ප්රංශ ජාතිකයන් ය. ජනගහනයෙන් 37% ක් විදේශිකයන් වන අතර, ඔවුන්ගෙන් අඩක් වැඩිහිටියන් වන අතර එය ජාතික සාමාන්යයට වඩා බෙහෙවින් වැඩි ය. සුරිනාමි ජාතිකයන් විශාලතම විදේශීය කණ්ඩායම (පුද්ගලයින් 8 දෙනෙකුගෙන් 1 දෙනෙකු), පසුව හයිටි ජාතිකයන් (9.3%) සහ බ්රසීලියානුවන් (9.2%) වේ. අනෙකුත් සංක්රමණික කණ්ඩායම් අතරට ගයනා (6%), ශාන්ත ලුසියා (3%), චීනය (3%) සහ ලාඕසය (2%) යන රටවලින් පැමිණි අය ඇතුළත් වේ. මෙම ප්රජාවන්ගෙන් සැලකිය යුතු කොටසක් ලේඛනගත කර නොමැත: බ්රසීල ජාතිකයන්ගෙන් 52% ක්, සුරිනාමි ජාතිකයන්ගෙන් 49% ක් සහ හයිටි ජාතිකයන්ගෙන් 23% ක්, මුළු ජනගහනයෙන් 15–18% ක් නීතිමය තත්ත්වය නොමැති අය වෙති.
1634 සිට සංක්රමණිකයන් ප්රංශ ගයනාව හැඩගස්වා ඇති අතර, වහල් වෙළඳාම, දණ්ඩන ජනපදය සහ රන් රශ්මිය කැරිබියන්, චීනය සහ ලෙබනනය යන රටවලින් මිනිසුන් ආකර්ෂණය කර ගෙන ඇත. 1902 මොන්ටැග්නේ පෙලී පිපිරීම මාර්ටිනික් සිට සංක්රමණිකයන් ගෙන ආවේය. කුරෝ හි ගයනා අභ්යවකාශ මධ්යස්ථානය නිර්මාණය කිරීම විශේෂයෙන් බ්රසීලයෙන් සංක්රමණ තවදුරටත් වේගවත් කළේය. 1982-1990 සිවිල් යුද්ධය අතරතුර සුරිනාම් සංක්රමණය ඉහළ ගිය අතර, ඩුවාලියර් පාලන සමයේදී හයිටි පැමිණීම් වර්ධනය වූ අතර 1990 ගණන්වල පවුල් නැවත එක්වීම හරහා වැඩි විය. 1977 දී, කෘෂිකාර්මික සංවර්ධනයට සහාය වීම සඳහා ලාඕසයෙන් පැමිණි හ්මොන්ග් සරණාගතයින් පැමිණියේය.
2000 දශකයේ මැද භාගය වන තෙක්, බොහෝ සංක්රමණිකයන් සුරිනාම්, බ්රසීලය සහ හයිටියෙන් පැමිණි අයයි. අද වන විට, සම්භවය වඩාත් විවිධාකාර වේ, ස්පාඤ්ඤ භාෂාව කතා කරන රටවල් (උදා: කොලොම්බියාව, වෙනිසියුලාව, පේරු, කියුබාව සහ ඩොමිනිකන් ජනරජය) සහ මැද පෙරදිග (විශේෂයෙන් සිරියානුවන් සහ පලස්තීනුවන්) ඇතුළුව. මෙම මාරුව රාජ්ය වෛද්ය ආධාර (AME) සඳහා සුදුසුකම් ලබන ලේඛනගත නොකළ සංක්රමණිකයින්ගේ සංඛ්යාව ඉහළ යාමට හේතු වී ඇති අතර, එය 2015 දී 17,000 සිට 2019 දී 33,000 දක්වා ඉහළ ගොස් ඇත.
2005 සහ 2014 අතර, සරණාගතයින් 7,934 ක් (බාලවයස්කරුවන් හැර) වාර්තා විය. පසුව අයදුම්පත් ඉහළ ගිය අතර, 2020 දී එය 2,765 ක් වූ අතර, බොහෝ දුරට හයිටි ජාතිකයන්ගෙන් (63.6%), පසුව සිරියානුවන්/පලස්තීන ජාතිකයන්ගෙන් (16.9%), කියුබානුවන් (9.9%) සහ ඩොමිනිකන්වරුන් (3.8%). කෙසේ වෙතත්, මෙම ඉල්ලීම්වලින් 95% කට වඩා, ප්රධාන වශයෙන් හයිටි ජාතිකයන්ගෙන්, ප්රතික්ෂේප කරන ලදී. සමහරුන්ට, ප්රංශ භූමියක් ලෙස ප්රංශ ගයනාව තත්ත්වය යුරෝපයට "දොරටුවක්" බවට පත් කරයි. බොහෝ දෙනෙක් ජනාකීර්ණ සරණාගත කඳවුරුවල ජීවත් වන්නේ දුර්වල තත්වයන් සහ මූලද්රව්යවලින් අඩු ආරක්ෂාවක් සහිතවය. පළාත් පාලන ආයතන හෝ ප්රංශ රජය තත්වයට උදව් කිරීමට සැලකිය යුතු උත්සාහයක් ගෙන නොමැත.
ආගම
ප්රංශ ගයනාවේ ප්රමුඛ ආගම රෝමානු කතෝලික ධර්මයයි; මැරූන්වරු සහ සමහර ඇමරින්ඩියන් ජනයා තමන්ගේම ආගම් පවත්වාගෙන යති. ප්රංශ ගයනාවට ඔවුන් ගෙන ඒමට උදව් කළ මිෂනාරිවරුන්ගේ බලපෑම හේතුවෙන් හ්මොං ජනයා ද බොහෝ දුරට කතෝලිකයෝ වෙති. ගුවානියානු කතෝලිකයන් කේයින් රදගුරු පදවියේ කොටසකි.
සාරවත් බව
ප්රංශ ගයනාවේ මුළු සශ්රීකත්ව අනුපාතය ඉහළ මට්ටමක පවතින අතර අද වන විට එය මෙට්රොපොලිටන් ප්රංශයට මෙන්ම අනෙකුත් බොහෝ ප්රංශ විදේශ දෙපාර්තමේන්තු වලට වඩා සැලකිය යුතු ලෙස ඉහළ ය. ප්රංශ ගයනාවේ වේගවත් ජනගහන වර්ධනයට එය බොහෝ දුරට වගකිව යුතුය.
| 1999 | 2000 | 2001 | 2002 | 2003 | 2004 | 2005 | 2006 | 2007 | 2008 | 2009 | 2010 | 2011 | 2012 | 2013 | 2014 | 2015 | 2016 | 2017 | 2018 | |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| ප්රංශ ගයනාව | 3.87 | 3.93 | 3.79 | 3.73 | 3.77 | 3.47 | 3.79 | 3.80 | 3.73 | 3.57 | 3.49 | 3.37 | 3.42 | 3.60 | 3.47 | 3.44 | 3.44 | 3.61 | 3.93 | 3.82 |
| විදේශ දෙපාර්තමේන්තු 4A | 2.32 | 2.45 | 2.42 | 2.35 | 2.38 | 2.40 | 2.46 | 2.48 | 2.48 | 2.46 | 2.42 | 2.39 | 2.40 | 2.48 | 2.44 | N/A | N/A | N/A | N/A | N/A |
| මෙට්රොපොලිටන් ප්රංශය | 1.79 | 1.87 | 1.88 | 1.86 | 1.87 | 1.90 | 1.92 | 1.98 | 1.96 | 1.99 | 1.99 | 2.02 | 2.00 | 1.99 | 1.97 | 1.97 | 1.93 | 1.89 | 1.86 | 1.84 |
| Source: INSEE A ප්රංශ ගයනාව, මාටිනික්, ග්වාඩලූප් සහ රියුනියන් යන විදේශීය දෙපාර්තමේන්තු හතර සඳහා දත්ත, මයෝට් හි නව විදේශීය දෙපාර්තමේන්තුව ඇතුළත් නොවේ. | ||||||||||||||||||||
භාෂා
ප්රංශ ගයනාවේ නිල භාෂාව ප්රංශ වන අතර, එය දෙපාර්තමේන්තුවේ ප්රමුඛ භාෂාව වන අතර, බොහෝ පදිංචිකරුවන් පළමු හෝ දෙවන භාෂාවක් ලෙස කතා කරයි. කලාපීය භාෂාවන්ට ප්රංශ ගයනියානු ක්රෙයෝල් (ගයනියානු ක්රෙයෝල් සමඟ පටලවා නොගත යුතුය), ඇමරින්ඩියානු භාෂා හයක් (අරාවක්, පලිජුර්, කලීනා, වයනා, වයම්පි, එමරිලන්), මැරූන් ක්රියෝල් භාෂා හතරක් (සරමකා, පරාමක්කන්, අළුකු, න්ඩියුකා) මෙන්ම හ්මොන්ග් න්ජුවා ඇතුළත් වේ.
ප්රංශ පදනම් කරගත් ක්රියෝල් භාෂාවක් වන ගයනියානු ක්රෙයෝල් (ක්රියෝල් ග්වියානේ), 2006 දී ප්රංශ ගයනාවේ 50,000 ක් පමණ සහ බ්රසීලයේ 3,000 ක් පමණ කතා කරයි, එහිදී එය පැට්වා, ක්රියෝලෝ හෝ කැරිපුනා ලෙස හැඳින්වේ. එය ඇමරින්ඩියානුවන්, මැරූන්වරුන්, චීන, බ්රසීලියානුවන් සහ හයිටියන්වරුන් ඇතුළු විවිධ ප්රජාවන් සඳහා, විශේෂයෙන් වෙරළබඩ සහ පහළ ඔයපොක් ප්රදේශවල, භාෂා ප්රංශයක් ලෙස සේවය කරයි. බටහිර (සෙන්ට්-ලෝරන්ට්) සහ නැගෙනහිර ප්රදේශ අතර උපභාෂා තරමක් වෙනස් වේ. කෙසේ වෙතත්, බටහිර ප්රංශ ගයනාවේ, ස්රානන් ටොන්ගෝ වැනි මෙරූන් භාෂා වඩාත් ප්රමුඛ වී ඇත.
ප්රංශ ගයන-සුරිනාම් දේශසීමාව දිගේ මෙරූන් භාෂා ප්රධාන වශයෙන් කතා කෙරේ. වෙරළ තීරයේ, මෙරූන් භාෂා කතා කරන්නන් 29,800 ක් පමණ සිටින අතර, තවත් 7,400 ක් රට අභ්යන්තරයේ සිටිති.
- අලුකු (බෝනි): ප්රධාන වශයෙන් මැද මැරෝනි ගඟ දිගේ සහ කේයින් සහ කුරෝ වැනි නගරවල කථිකයන් 5,900 ක්.
- පරමක්කන් (පැමකා): ප්රංශ ගයනාවේ සහ සුරිනාම් යන දෙකෙහිම කථිකයන් 2,800 ක්, මැරෝනි ගඟ අසල ජීවත් වෙති.
- න්ඩියුකා (අවුකන්, ඔකානිසි): ප්රංශ ගයනාවේ කථිකයන් 14,000 ක්, සුරිනාම්හි 32,000 ක්; මෙරූන් කණ්ඩායම් කිහිපයක් විසින් කතා කරනු ලැබේ.
- සරමක්කන් (සමකා): ශක්තිමත් පෘතුගීසි බලපෑම සහිත වඩාත් සුවිශේෂී මෙරූන් භාෂාව; ප්රංශ ගයනාවේ කථිකයන් 14,500 ක් සහ සුරිනාම් හි 32,000 ක්.
ඇමරින්දියානු භාෂා:
- අරාවක් (ලොකොනෝ): කථිකයන් ~600 ක්
- පලිකුර්: කථිකයන් ~1,100 ක්
- කැරිබන් පවුල: ඇපලයි 30 ක්, කලීනා 2,700 ක් සහ වයනා කථිකයන් 800 ක්
- ටුපි-ගුවාරානි පවුල: එමරිලන් (ටෙකෝ) 400 ක් සහ වයම්පි කථිකයන් 1,270 ක්, බොහෝ දුරට ට්රොයිස් සෝට්ස් සහ කැමෝපි හි.
ප්රංශ ගයනාවේ ජනගහනයෙන් සැලකිය යුතු කොටසක් ප්රංශ පාදක ක්රියෝල් භාෂා කතා කරයි. 2006 දී, ඇන්ටිලියන් ක්රියෝල් කථිකයන් 7,000 ක් පමණ, මුලින් ග්වාඩලූප් සහ මාටිනික් වලින් පැමිණි, ප්රධාන නගර අසල වෙරළබඩ ප්රදේශවල වාසය කරති. මෙම ක්රියෝල් ප්රභේදය පොහොසත් සාහිත්ය සම්ප්රදායක් ගැන පුරසාරම් දොඩයි, ග්වාඩලූපියන් සහ මාටිනිකන් ක්රියෝල් යන දෙකෙහිම කෘති ඇත. මීට අමතරව, 2006 දී, ප්රධාන වශයෙන් කේයින්ගේ අසල්වැසි ප්රදේශවල ජීවත් වන, හයිටි ජාතිකයන් 30,000 ක් පමණ හයිටි ක්රියෝල් භාෂාව කතා කරති.
2006 දී, ප්රංශ ගයනාවේ බ්රසීලියානුවන් 15,000 ක් පමණ පෘතුගීසි භාෂාව කතා කළ නමුත්, ඇස්තමේන්තු වලට අනුව, කථිකයන් සංඛ්යාව 30,000 ක් තරම් ඉහළ විය හැකිය. 2002 සිට, දකුණු ඇමරිකානු සංක්රමණිකයින්ගේ, විශේෂයෙන් පේරු සහ ඩොමිනිකන් ජනරජයේ සිට වැඩිවන ජනගහනය හේතුවෙන් ස්පාඤ්ඤ භාෂාව වඩාත් සුලභ වී ඇත. ආසියානු භාෂා අතර, 2006 දී, ප්රංශ ගයනාවේ ආසන්න වශයෙන් 3,000 ක් සහ සුරිනාම් හි 6,000 ක් පමණ චීන භාෂාව කතා කරති. ගිනිකොනදිග සහ නැගෙනහිර චීනයේ සිට පැමිණි මෙම ප්රජාව, 19 වන සියවසේ අගභාගයේ සහ 20 වන සියවසේ මුල් භාගයේදී නාගරික සහ ග්රාමීය ප්රදේශ දෙකෙහිම පදිංචි විය. ප්රධාන වශයෙන් රූරා සහ කුරෝ හි කොමියුනයේ පුද්ගලයින් 150 ත් 200 ත් අතර සංඛ්යාවක් ලාඕ භාෂාව කතා කරති. මුලින් ලාඕසයෙන් පැමිණි හ්මොන්ග් ප්රජාව, ලාඕ භාෂාව ද භාවිතා කරයි. මෙම කලාපයේ කතා කරන අනෙකුත් ආසියානු භාෂා අතර ජාවානි සහ වියට්නාම ඇතුළත් වේ.
සෞඛ්ය සේවා
ප්රංශයේ විදේශීය ප්රදේශයක් ලෙස, ප්රංශ ගයනාව, පුළුල් හා නවීන විශ්වීය සෞඛ්ය සේවා පද්ධතියකින් ප්රතිලාභ ලබන අතර, ලතින් ඇමරිකාවේ ඉහළම ඒක පුද්ගල සෞඛ්ය වියදම් (චිලී මෙන් දෙගුණයක්) ඇති අතර, එහි මධ්යන්ය වයස අවුරුදු 22 ක් වුවද.
- ඇන්ඩ්රි-රෝස්මන් රෝහල, කේයින් (පූර්ණ සේවා රෝහල)
ප්රාදේශීය සෞඛ්ය සේවා
- මධ්යස්ථාන හොස්පිට්ලියර් ද කේයින්, ශාන්ත-ජෝර්ජස්-ඩි-එල්'ඔයපොක්
- මධ්යස්ථාන හොස්පිට්ලියර් ද කුරෝ, කුරෝ
- මධ්යස්ථාන හොස්පිට්ලියර් ද එල්'ඕස්ට් ගයනයිස්, ශාන්ත-ලෝරන්ට් ඩු මැරෝනි
- පෞද්ගලික රෝහල ශාන්ත-පෝල්, කේයින්
මැරූන් සහ ඇමරින්ඩියන් ප්රජාවන්ට බොහෝ දුරට නිවහන වන අතර ගුවනින් හෝ ගංගාවෙන් පමණක් ළඟා විය හැකි දුරස්ථ අභ්යන්තර ගම්මාන, දැඩි කොන්දේසි යටතේ වැඩ කරන ලේඛනගත නොකළ බ්රසීලියානු රන් පතල් කම්කරුවන් 10,000 සිට 15,000 දක්වා පමණ සත්කාරකත්වය සපයයි. ප්රංශයේ ප්රධාන භූමියේ පුහුණුව ලත් වෘත්තිකයන් විසින් සේවය කරන මධ්යස්ථාන 17 ක ජාලයක් හරහා මෙම ප්රදේශවල සෞඛ්ය සේවා නොමිලේ සහ ප්රවේශ විය හැකිය, ලේඛනගත නොකළ සංක්රමණිකයන් ඇතුළුව. මෙම කලාපය සංක්රමණ, අසමානතාවය සහ පොදු සේවාවන්හි සංකීර්ණ අන්තර් ක්රියාකාරිත්වයක් පිළිබිඹු කරන අතර, එහිදී නිදන්ගත සහ බෝවන රෝග ප්රධාන සෞඛ්ය අභියෝග ලෙස පවතී.
ප්රංශ ගයනාව සහ සුරිනේම් අතර දේශසීමා සෞඛ්ය සේවා වැඩිදියුණු කිරීම සඳහා ඒජන්ස් ෆ්රැන්චයිස් ඩි ඩිවෙලොප්මන්ට් (AFD) සහ බටහිර ගයනා රෝහල් මධ්යස්ථානය (HCWG) හවුල් වී ඇත. මෙම සහයෝගීතාවයට නව රෝහල් දෙකක් විවෘත කිරීම ඇතුළත් වේ, එකක් ශාන්ත-ලෝරන්ට් ඩු මැරෝනි හි සහ තවත් එකක් ඇල්බිනා හි. මෙම ගිවිසුමේ අරමුණ වන්නේ දේශසීමා දෙපස පදිංචිකරුවන්ට අත්යවශ්ය වෛද්ය සේවා සැපයීම, දේශසීමා රෝගීන් මාරු කිරීමට අවසර දීම සහ සුරිනේම් පදිංචිකරුවන්ට ඩයලිසිස් සහ රසායනික චිකිත්සාව වැනි ප්රතිකාර නිවසට සමීපව ලබා ගැනීමට හැකිවීම, එමඟින් පැරමරිබෝ වෙත දිගු ගමන් සඳහා අවශ්යතාවය අඩු කිරීමයි. ඊට අමතරව, සම්බන්ධීකාරකවරුන්, සමාජ සේවකයෙකු සහ පරිවර්තකයෙකු ඇතුළු කැපවූ කණ්ඩායමක් මෙම දේශසීමා සෞඛ්ය සේවා සඳහා පහසුකම් සැලසීම සඳහා ස්ථාපිත කර ඇත.
දේශපාලනය
ප්රංශයේ කොටසක් ලෙස ප්රංශ ගයනාව යුරෝපීය සංගමයේ කොටසක් වේ - යුරෝපයෙන් පිටත ප්රදේශයක් සඳහා විශාලතම භූමි ප්රමාණය (1985 දී ග්රීන්ලන්තය යුරෝපීය ප්රජාවෙන් ඉවත් වූ දා සිට), දිගම EU බාහිර මායිම් වලින් එකක් සහිතයි. එය යුරෝපයෙන් පිටත දූපතක් නොවන යුරෝපීය සංගම් භූමි ප්රදේශ තුනෙන් එකකි (අනෙක් ඒවා අප්රිකාවේ ස්පාඤ්ඤ ස්වයං පාලන නගර වන සියුටා සහ මෙලිල්ලා ය). ප්රංශයේ අනිවාර්ය අංගයක් ලෙස, එහි රාජ්ය නායකයා ප්රංශ ජනරජයේ ජනාධිපතිවරයා වන අතර, එහි රජයේ ප්රධානියා ප්රංශයේ අගමැති වේ. ආරක්ෂාව සහ බාහිර සබඳතා වැනි ජාතික විධායක බලයට වෙන් කර ඇති පුළුල් පරාසයක ගැටළු සඳහා ප්රංශ රජය සහ එහි ආයතන වගකීම දරයි.
ප්රංශ ජනාධිපතිවරයා ප්රංශ ගයනාවේ පළාත් පාලන ආයතනයේ ප්රධානියා ලෙස තම නියෝජිතයා ලෙස ප්රාන්ත නායකයෙකු (කේයින් හි ප්රාන්ත ගොඩනැගිල්ලේ පදිංචිකරුවෙකු) පත් කරයි. තේරී පත් වූ, ප්රාදේශීය විධායක ආයතනයක් ඇත, ඒ එසෙම්බ්ලි ඩි ගයාන්.
ප්රංශ ගයනාව ප්රංශ ජාතික සභාවට නියෝජිතයින් දෙදෙනෙකු යවයි, එක් අයෙක් කේයින් කොමියුනය (මහ නගර සභාව) සහ මැකූරියා කොමියුනය නියෝජනය කරන අතර අනෙක ප්රංශ ගයනාවෙහි ඉතිරි කොටස නියෝජනය කරයි. මෙම අවසාන මැතිවරණ කොට්ඨාශය භූමි ප්රමාණය අනුව ප්රංශ ජනරජයේ විශාලතම වේ. ප්රංශ ගයනාව ප්රංශ සෙනෙට් සභාවට සෙනෙට් සභිකයින් දෙදෙනෙකු ද යවයි. 2020 දී සෙනෙට් සභාවට තේරී පත් වූ පළමු කාන්තාව වූයේ මාරි-ලෝරේ ෆිනෙරා-හෝර්ත් ය.
2010 දක්වා ගයනාවේ දේශපාලනය ආධිපත්යය දැරුවේ ගයනියානු සමාජවාදී පක්ෂයයි.
ප්රංශ ගයනාවට බලපාන නිදන්ගත ගැටළුවක් වන්නේ බ්රසීලයෙන් සහ සුරිනේම් වලින් නීතිවිරෝධී සංක්රමණිකයන් සහ රහසිගත රන් ගවේෂකයින්ගේ පැමිණීමයි. දෙපාර්තමේන්තුව සහ සුරිනේම් අතර මායිම වන මැරෝනි ගඟ වැසි වනාන්තර හරහා ගලා යන අතර ජෙන්ඩර්මරී සහ ප්රංශ විදේශ හමුදාවට මුර සංචාරයේ යෙදීම දුෂ්කර ය. ප්රංශ ගයනාවේ නීතිවිරෝධී රන් කැණීම්වලට එරෙහිව සටන් කිරීම සඳහා ප්රංශ රජය විසින් අදියර කිහිපයක් දියත් කර ඇති අතර, 2003 දී ආරම්භ වූ ඇනකොන්ඩා මෙහෙයුමෙන් ආරම්භ වී, 2008 සහ 2009 දී හාපි මෙහෙයුම සහ 2010 දී හාපි නැවත බලය ලබා ගැනීමේ මෙහෙයුම සිදු විය. ප්රංශ ගයනාවේ ජෙන්ඩර්ම්ස් හි අණදෙන නිලධාරී කර්නල් ෆ්රැන්කොයිස් මුලර් විශ්වාස කරන්නේ මෙම මෙහෙයුම් සාර්ථක වී ඇති බවයි. කෙසේ වෙතත්, සෑම මෙහෙයුමක්ම අවසන් වූ පසු, බ්රසීලියානු පතල් කම්කරුවන් වන garimpeiros[fr] ආපසු පැමිණේ. හාපි නැවත බලය ලබා ගැනීමේ මෙහෙයුම ආරම්භ වූ වහාම, ප්රංශ බලධාරීන් සහ බ්රසීලියානු පතල් කම්කරුවන් අතර ගැටුමක් ඇති විය. 2010 මාර්තු 12 වන දින සාර්ථක මෙහෙයුමකින් ආපසු යමින් සිටියදී ප්රංශ සොල්දාදුවන් සහ දේශසීමා පොලිස් නිලධාරීන් කණ්ඩායමක් පහර දෙන ලදී, එම කාලය තුළ "සොල්දාදුවන් පතල් කම්කරුවන් 15 දෙනෙකු අත්අඩංගුවට ගෙන, බෝට්ටු තුනක් රාජසන්තක කර, රත්තරන් ග්රෑම් 617 ක් අත්අඩංගුවට ගෙන ඇත... දැනට ඩොලර් 22,317 ක් පමණ වටිනා". ගරිම්පයිරෝස් ඔවුන්ගේ නැතිවූ කොල්ලය සහ සගයන් ලබා ගැනීමට ආපසු පැමිණියේය. සොල්දාදුවන් අනතුරු ඇඟවීමේ වෙඩි සහ රබර් "ෆ්ලෑෂ් බෝල" එල්ල කළ නමුත් පතල් කම්කරුවන් ඔවුන්ගේ බෝට්ටුවක් සහ රත්තරන් ග්රෑම් 500 ක් පමණ නැවත ලබා ගැනීමට සමත් විය. "ගරිම්පයිරෝස් හි ප්රචණ්ඩකාරී ප්රතිචාරය පැහැදිලි කළ හැක්කේ රත්තරන් ග්රෑම් 617 ක් සුවිශේෂී ලෙස ලබා ගැනීමෙනි, එය 2009 දී නීතිවිරෝධී පතල් කැණීමට එරෙහි සටනේදී අත්අඩංගුවට ගත් ප්රමාණයෙන් සියයට 20 ක් පමණ වේ", ප්රංශ ගයනාවේ දේශසීමා පොලිසියේ අධ්යක්ෂ පිලිප් ඩුපෝර්ජ් ඊළඟ දින පැවති මාධ්ය හමුවකදී පැවසීය.
පරිපාලන අංශ
ප්රංශ ගයනාව ඇරොන්ඩිස්මන්ට් 3 කට සහ කොමියුන 22 කට බෙදා ඇත:
මාරිපසෝලා කොමියුනයෙන් දහයෙන් එකක් පමණ සුරිනාමය විසින් හිමිකර ගනී. ආරවුල විසඳීම සඳහා ද්විපාර්ශ්වික කොමිසමක් පිහිටුවා ඇත. සුරිනාම්, දේශසීමාව නැගෙනහිරින් මාරොවිනි ගඟ අනුගමනය කරන බව තර්ක කරන අතර, ප්රංශය ප්රකාශ කරන්නේ දේශසීමාව බටහිරින් ලිටානි ගඟ සහ කූලේ-කූලේ ගංගාව අනුගමනය කරන බවයි.
| අංකය | නම | ප්රදේශය (ව.කි.මී.) | ජනගහනය (2019) | තනි සිතියම | අරොන්ඩිස්මන්ට් | ලේබල් කළ සිතියම |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 | අවාලා-යලිමාපෝ | 187.4 | 1,449 | ශාන්ත-ලෝරන්ට්-ඩු-මරෝනි | ||
| 2 | මානා | 6,333 | 11,675 | |||
| 3 | සෙන්ට්-ලෝරන්ට්-ඩු-මරෝනි | 4,830 | 47,621 | |||
| 4 | ඇපටෝ | 2,020 | 9,482 | |||
| 5 | ග්රෑන්ඩ්-සන්ටි | 2,112 | 8,779 | |||
| 6 | පැපයිච්ටන් | 2,628 | 5,757 | |||
| 7 | සෝල් | 4,475 | 152 | |||
| 8 | මරිපසෝලා | 18,360 | 11,842 | |||
| 9 | කැමෝපි | 10,030 | 1,864 | ශාන්ත-ජෝර්ජස් | ||
| 10 | ශාන්ත-ජෝර්ජස් | 2,320 | 4,245 | |||
| 11 | ඔවානරි | 1,080 | 242 | |||
| 12 | රෙජිනා | 12,130 | 854 | |||
| 13 | රූරා | 3,902.5 | 3,458 | කේයින් | ||
| 14 | සෙන්ට්-එලී | 5,680 | 247 | |||
| 15 | ඉරාකූබෝ | 2,762 | 1,748 | |||
| 16 | සින්නමරි | 1,340 | 2,875 | |||
| 17 | කුරෝ | 2,160 | 24,903 | |||
| 18 | මැකූරියා | 377.5 | 16,219 | |||
| 19 | මොන්ට්සිනරි-ටොනෙග්රැන්ඩේ | 634 | 2,957 | |||
| 20 | මැටූරි | 137.19 | 33,458 | |||
| 21 | කේයන් | 23.6 | 65,493 | |||
| 22 | රෙමයර්-මොන්ට්ජොලි | 46.11 | 26,358 |
ප්රවාහනය
ප්රංශ ගයනාවේ ප්රවාහන පද්ධතිය මෙට්රොපොලිටන් ප්රංශය හා සසඳන විට ඌනතාවයෙන් යුක්ත වන අතර එය එම ප්රදේශයේ වෙරළබඩ කලාපයේ සංකේන්ද්රණය වී ඇති අතර අභ්යන්තර නගර සභා දුර්වල ලෙස සම්බන්ධ වී ඇති අතර ප්රවේශ වීමට බොහෝ විට දුෂ්කර ය.
මාර්ග පද්ධතිය
ප්රංශ ගයනාවේ කිලෝමීටර් 2,200 ක් පමණ මාර්ග ඇති අතර, ඒවා පහත පරිදි බෙදා ඇත:
- ජාතික මාර්ග (කිලෝමීටර 440), RN1, RN2, RN3 සහ RN4 ලෙස බෙදා ඇත (රෆරින් පාලන සමයේදී දෙපාර්තමේන්තු මාර්ග ලෙස පහත හෙලන ලද අවසාන දෙක), එය ප්රධාන වෙරළබඩ නගර සම්බන්ධ කරන අතර, සුරිනාම් දේශසීමාවේ සිට බ්රසීලයේ වෙරළබඩ තීරුව හරහා කොරිඩෝවක් සාදයි: 1990 ගණන්වල නිම කරන ලද RN1, කේයින් ශාන්ත-ලෝරන්ට්-ඩු-මරෝනි වෙත සම්බන්ධ කරයි, මැකූරියා, කුරෝ, සින්නමරි (කුරෝ සහ සින්නමරි අතර මාර්ගයේ කොටස දේශීයව රූට් ඩි එල්'ස්පේස්, "අභ්යවකාශ මාර්ගය" ලෙස හැඳින්වේ) සහ ඉරාකූබෝ යන මහ නගර සභා හරහා ගමන් කරයි, RN2 කේයින් සිට Saint-Georges-de-l'Oyapock, එය Oyapock හරහා පාලම හරහා BR-156 හි දිගටම පවතී. අද වන විට, සියලුම ගංගා මාර්ග පාලම් හරහා ගමන් කරයි, ඒවායින් සමහරක් තරමක් දිගු වේ (උදා: Cayenne ගඟ හරහා ඇති පාලම මීටර් 1225 ක් දිග), නමුත් 2004 වන තෙක් (Approuague පාලම නිම කර විවෘත කළ වර්ෂය) සමහර ගංගා තවමත් බාර්ජ් මගින් තරණය කරන ලදී. වැසි සමයේදී ජාතික මාර්ගවල ප්රවාහනය සීමා කර ඇත (ටොන් 48 සිට උපරිම ටොන් 32 දක්වා), උපරිම වේගය (නීති විරෝධී ගමනාගමනය සහ අක්රමවත් සංක්රමණිකයින්ගේ ගලායාම පාලනය කිරීම භාරව සිටින රෙජිනා සහ ඉරාකූබෝ හි ජාතික ජෙන්ඩර්මරි මුරපොලවල් විසින් නිරීක්ෂණය කරනු ලැබේ) පැයට කිලෝමීටර 90 කි;
- දෙපාර්තමේන්තු මාර්ග (කිලෝමීටර් 408), නාගරික සහ ග්රාමීය දෙපාර්තමේන්තු මාර්ග (ග්රාමීය මාර්ග) ලෙස බෙදා ඇත, ඒවායින් 90% ක් වීදි ආලෝකකරණයක් නොමැත;
- පොදු මාර්ග හෝ වනාන්තර මාර්ග (කිලෝමීටර 1. 311), ඒවායින් බොහොමයක් සාමාන්ය ගමනාගමනයට වසා ඇති අතර බලයලත් පුද්ගලයින් සඳහා වෙන් කර ඇත (බලයලත් පතල් හෝ දැව සමාගම්වල සේවකයින්, වන ආරක්ෂකයින්): දිගම මාර්ග වන්නේ සෝල් (ගයනා) කොමියුනයේ බෙලිසන් ධාවන පථය (කිලෝමීටර 150), පෙටිට්-සෝට් හි ශාන්ත-එලි-ඩිගා ධාවන පථය (කිලෝමීටර 26), කොරලි ධාවන පථය (දෙපාර්තමේන්තුවේ පැරණිතම, බූලන්ගර් පතල වෙත ළඟා වීමට නිර්මාණය කර ඇත) සහ මාරිපසෝලා-පැපයිච්ටන් ධාවන පථයයි. පොදු මාර්ග සාමාන්යයෙන් තාර දමා නොමැති අතර බොහෝ විට දෙපාර්තමේන්තු මාර්ගවලින් වනාන්තරයට යයි;
පාරිසරික ඛණ්ඩනය සහ ඇමරින්ඩියන් සහ මැරූන් ප්රජාවන් සඳහා වන ගැටළු හේතුවෙන් පාරිසරික ව්යාපාර විසින් බොහෝ විට විරුද්ධ වන මාර්ග (බෙලිසන් මාර්ගය හෝ ඇපටෝ-මාරිපසෝලා-සාවුල් අක්ෂය වැනි) වැඩිදියුණු කිරීම සහ තාර දැමීම සඳහා බොහෝ ව්යාපෘති පැවතුනද, ප්රංශ ගයනා නගර සභා කිහිපයකට (ඕවානරි, කැමෝපි, සෝල්, සෙන්ට්-එලී, ග්රෑන්ඩ්-සැන්ටි, පැපයිච්ටන්, මාරිපසෝලා, ඇපටෝ) තවමත් මාර්ග ප්රවේශයක් නොමැත.
2005 ජූලි මාසයේදී ප්රංශය සහ බ්රසීලය අතර අත්සන් කරන ලද ගිවිසුමකට අනුව, ඔයපොක් ගඟ හරහා ඔයපොක් ගංගා පාලම 2011 දී ඉදිකර නිම කරන ලද අතර එය ප්රංශ ගයනාව සහ ලෝකයේ සෙසු රටවල් අතර පළමු ගොඩබිම් හරස් මාර්ගය බවට පත්විය (ඔයාපොක් ගඟ හරහා වෙනත් පාලමක් නොමැති අතර, සුරිනාමයේ මායිම සලකුණු කරන මැරෝනි ගඟ හරහා පාලමක් නොමැත, නමුත් ඇල්බිනා, සුරිනාමයට තොටුපළ හරස් මාර්ගයක් ඇත). පාලම නිල වශයෙන් 2017 මාර්තු 18 වන දින විවෘත කරන ලදී, කෙසේ වෙතත් බ්රසීලියානු පැත්තේ මායිම් කණුව ඉදිකිරීම අමතර ප්රමාදයන් ඇති කළේය. 2020 වන විට, බ්රසීලයේ අමාපා ප්රාන්තයේ අගනුවර වන කේයින් සිට මැකාපා (ඇමසන් ගඟේ) දක්වා බාධාවකින් තොරව ධාවනය කළ හැකිය.
දුම්රිය පද්ධතිය
ප්රංශ ගයනාවට දුම්රිය පද්ධතියක් නොමැත, මධ්යම අවකාශීය ගයනා හි කුඩා කොටසක් හැර, සංරචක ප්රවාහනය සඳහා භාවිතා කරන ලදී: භූමිය දණ්ඩනීය ජනපදයක් වූ විට, විවිධ නාන තටාක එකිනෙක සම්බන්ධ කිරීම සඳහා සිරකරුවන් විසින්ම ඉදිකරන ලද දුම්රිය මාර්ග කිහිපයක් තිබුණි, ඒවායේ නටබුන් (දැන් භාවිතයට නොගත් සහ බොහෝ දුරට වනාන්තරයෙන් ගිලී ඇත) සමහර ප්රදේශවල තවමත් දැකිය හැකිය. මෙම මාර්ගවලට මොන්ට්සිනරි-ටොනෙග්රැන්ඩේ සිට ඊනියා බැග්නේ ඩෙස් ඇනමයිට්ස් දක්වා කොටස, ශාන්ත-එලි සිට සවුත් ඩු ටයිග්රේ කම්කරු කඳවුර දක්වා කොටස (දැන් පෙටිට්-සෝට් වේල්ල විසින් නිර්මාණය කරන ලද කෘතිම විලෙන් ජලයෙන් යටවී ඇත) සහ ශාන්ත-ලෝරන්ට්-ඩු-මරෝනි-මානා-සෙන්ට්-ජීන්-ඩු-මරෝනි සිට කොටස ඇතුළත් වේ.
වරාය
ප්රංශ ගයනාවේ බෝට්ටු මගින් ප්රවාහනය බෙහෙවින් පුලුල්ව පැතිර ඇත: වැදගත්ම වරායන් අතර ඩෙග්රැඩ්-ඩෙස්-කෑන්ස් වරාය, රෙමියර්-මොන්ට්ජොලි කොමියුනයේ මහුරි ගඟේ මුඛයේ පිහිටා ඇති අතර, එම ප්රදේශයේ ආනයනික හෝ අපනයනය කරන ලද භාණ්ඩ බොහොමයක් ගමන් කරන අතර සමුද්ර ජාතිකයාගේ දේශීය කණ්ඩායම පිහිටා ඇති ස්ථානය සහ ගයනා ධීවර බලඇණිය සංකේන්ද්රණය වී ඇති මැටූරි හි පිහිටා ඇති ලැරිවොට් වරාය ඇතුළත් වේ.
1969 දී ඉදිකරන ලද ඩෙග්රෑඩ්-ඩෙස්-කෑන්ස් වරාය, කලින් කේයින් වරායේ වර්ධනය වන සමුද්රීය ගමනාගමනය අඩු කිරීමට ඇති නොහැකියාවට මුහුණ දීම සඳහා, තරමක් සීමිත නැව් ප්රමාණයක් ඇති අතර, විශාල නැව් බොහෝ විට ඉලේ ඩු සාලුට් හි නැව් තටාකගත කිරීමට කැමැත්තක් දක්වයි, මිනිසුන් සහ භාණ්ඩ ගොඩබෑම (පසුව කුඩා නැව් මගින් ප්රධාන භූමියට ප්රවාහනය කරනු ලැබේ) ගොඩබිමට යාම වළක්වා ගැනීම සඳහා. කුරෝ හි පරියාකාබෝ වරාය කොලිබ්රි සහ ටූකන් නැව් වල නිවහන වන අතර ඒවා ඇරියන් මිසයිල සඳහා සංරචක රැගෙන යයි.
මාරොවිජ්නේ, ඔයපොක් සහ ඇප්රෝවාග් ගංගාවල ගම්මාන සම්බන්ධ කරමින්, කැනෝ සහ අනෙකුත් කුඩා බෝට්ටු මගින් අභ්යන්තර ගංගා දැඩි ලෙස ගමන් කරයි, ඒවා බොහෝ විට වෙනත් ආකාරයකින් ළඟා විය නොහැක; පෙටිට්-සෝට් වේල්ල මගින් නිර්මාණය කරන ලද විල ද නිතර තරණය කරනු ලැබේ, නමුත් එය නිල වශයෙන් ජල කඳ තරණය කිරීම තහනම්ය.
දෙපාර්තමේන්තුවේ, කිලෝමීටර් 460 ක ජලජ පරිසරය නාවික කළ හැකි යැයි සැලකේ.
ගුවන්තොටුපළ
ප්රංශ ගයනා සේවය කරන්නේ මෙටුරි හි පිහිටි කේයින්-ෆීලික්ස් එබුවේ ගුවන් තොටුපළ විසිනි. කැමෝපි, මාරිපසූලා, ඕවානරි, ශාන්ත ජෝර්ජස්-ද-ඔයපොක්, ශාන්ත ලෝරන්ට් -ඩු-මරෝනි සහ සාවුල් හි පිහිටා ඇති දෙපාර්තමේන්තුවේ ගුවන් පථ කිහිපයක් ද ඇත, මුළු මධ්යස්ථාන එකොළහක් සඳහා (පදනම් කර ඇති හතරක් සහ නොකැඩූ හතක්).
ප්රධාන ගුවන් තොටුපළේ සිට පැරිස් වෙත දිනපතා සෘජු ගුවන් ගමන් දෙකක් ඇත (පැරිස් ඔර්ලි ගුවන් තොටුපළ, ප්රංශ ගයනාවේ සිට අගනුවරට සාමාන්ය පියාසැරි කාලය පැය 8 යි මිනිත්තු 25 ක් සහ අනෙක් අතට පැය 9 යි මිනිත්තු 10 ක් පමණ වේ), එයාර් ෆ්රාන්ස් සහ එයාර් කැරයිබ්ස් විසින් පිරිනමනු ලබන අතර, ෆෝර්ට්-ඩි-ෆ්රාන්ස්, පොයින්ට්-ඒ-පිට්රේ, පෝර්ට්-ඕ-ප්රින්ස්, මියාමි සහ බෙලෙම් වෙත අනෙකුත් ගුවන් ගමන් ද සිදු කරයි. කලාපීය ගුවන් සේවය වන එයාර් ගයාන් එක්ස්ප්රස් ද මාරිපසෝලා සහ සෝල් වෙත දෛනික ගුවන් ගමන් මෙන්ම, ශාන්ත-ජෝර්ජස්-ඩි-එල්'ඔයපොක් සහ කැමෝපි වෙත තවත් වරින් වර ගුවන් ගමන් (ප්රධාන වශයෙන් තැපැල් බෙදාහැරීම්වලට අදාළ) ද සපයයි.
පොදු ප්රවාහනය
මාර්ග හතකින් සමන්විත පොදු බස් සේවාව කේයින් මහ නගර සභාව ආවරණය කරන අතර එය මෙහෙයවනු ලබන්නේ කලින් SMTC (Syndicat Mixte de Transport en Commun) ලෙස හැඳින්වූ RCT (Régie Communautaire des Transports) විසිනි.
වෙරළබඩ නගර අතර සම්බන්ධතා සඳහා (මොන්ට්සිනරි-ටොනෙග්රැන්ඩේ හැර), "සාමූහික කැබ්" (Taxis Co) ක්රමය තරමක් පුළුල් වන අතර, ඒවා දස දෙනෙකු පමණ ධාරිතාවයකින් යුත් කුඩා බස් රථ වන අතර ඒවා නිශ්චිත පරිශීලකයින් සංඛ්යාවක් සිටින වහාම පිටත් වේ. 2010 දී, මෙම සේවාවේ සමහර ක්රියාකරුවන් සමඟ මහා සභාව එකඟතාවයකට පැමිණියේ TIG (Transporte Interubano de la Guiana) යන නාමය යටතේ ස්ථාවර පිටත්වීමේ වේලාවන් සහ පූර්ව නිශ්චිත නැවතුම් සහිතව අවම වශයෙන් අර්ධ වශයෙන් ප්රසිද්ධ කිරීමටයි.
ප්රධාන ගංගාවල (මාරොවිජ්නේ සහ ඔයපොක්), අභ්යන්තර මධ්යස්ථාන වෙත සහ දේශසීමාව හරහා (සුරිනේම් හි ඇල්බිනා හෝ බ්රසීලයේ ඔයියාපොක් වැනි) යන පිරොග් සේවා (පිරොග් කැබ් ලෙස හැඳින්වේ) ඇත.
පොලිස් සහ ආරක්ෂක හමුදා
ප්රංශ සන්නද්ධ හමුදා
ගයනාවේ ප්රංශ හමුදා භටයින් 2,000 ක් පමණ සිටින අතර පහත සඳහන් අය ඇතුළත් වේ:
- මැඩලීන් හි කයෙන් හි 9 වන මැරීන් පාබල රෙජිමේන්තුව (9e RIMa).
- කුරූ හි 3 වන විදේශ පාබල රෙජිමේන්තුව (3e REI).
- කේයින් හි කයෙන් හි කයෙන් සමඟ ශාන්ත-ජීන්-ඩු-මරොනි හි පිහිටා ඇති ප්රංශ ගයනාවේ RSMAG රෙජිමේන්තුව (අනුවර්තනය කරන ලද හමුදා සේවය).
- විවිධ භට කණ්ඩායම්:
- 68 ගුවන් ප්රවාහන බලඝණය ඇතුළත් වේ: පූමා හෙලිකොප්ටර් පහක්, ෆෙනෙක් හෙලිකොප්ටර් හතරක් සහ කැසා CN235 ගුවන් යානා තුනක්
- ඩෙග්රෑඩ් ඩෙස් කෑන්ස් හි නාවික කඳවුරේ පිහිටා ඇති සහ කොන්ෆියන්ස් පන්තියේ මුර සංචාර යාත්රා දෙකක් ක්රියාත්මක කරන ප්රංශ නාවික හමුදාවේ ප්ලැටූනයක්: ලා කොන්ෆියන්ස් සහ ලා රෙසොලු, මෙන්ම එක් නෙට් නැවත ලබා ගැනීමේ බෝට්ටුවක් (ERF - ලා කවුන්න්). එක් EDA-S ගොඩබෑමේ යාත්රාවක් (ඈන්-මාරි II) ද භූමිය තුළ යොදවා ඇත. ගොඩබෑමේ යාත්රාව භූමිය තුළ වෙරළබඩ සහ ගංගාශ්රිත මෙහෙයුම් සඳහා සහාය වේ.
- ගයනා අභ්යවකාශ මධ්යස්ථානයේ ආරක්ෂාව සහතික කරමින් කුරෝ හි පැරිස් ගිනි නිවන හමුදාවේ කණ්ඩායමක්.
ජෙන්ඩර්මරි සහ ජාතික පොලිසිය
- ජාතික ජෙන්ඩර්මරි (පුද්ගලයින් 840 ක් පමණ) සහ ජාතික පොලිසියේ අංග ප්රංශ ගයනාවේ යොදවා ඇති අතර ඒවා "බ්රිගේඩ්" 16 කට බෙදා ඇත. මේවා කේයින්, රෙමියර්-මොන්ට්ජෝලි, කොකෝවා, රෙජිනා, ශාන්ත ජෝර්ජස්-ද-ඔයපොක්, කැමෝපි, මැකූරියා, කුරූ, සින්නමරි, ඉරකුබෝ, මානා, ශාන්ත-ලෝරන්ට්-ඩු-මරෝනි, ඇපටෝ, ග්රෑන්ඩ්-සන්ටි, පැපයිච්ටන් මාරිපසූලා සහ මැටූරි යන ප්රදේශවලට සේවය කරයි. ජාතික ජෙන්ඩර්මරීට ජංගම ජෙන්ඩර්මරී බලඝණ පහක් ඇතුළත් වේ.
- සමුද්රීය ජෙන්ඩර්මරී විසින් එම ප්රදේශයේ චාරෙන්ටේ සහ ඔර්ගනාබෝ යන මුර සංචාර බෝට්ටු ක්රියාත්මක කරන අතර, තවදුරටත් සේවා සැපයිය නොහැකි යැයි සැලකෙන පෙර බෝට්ටුව වන මහුරි වෙනුවට 2022 දී චාරෙන්ටේ එම ප්රදේශයට යොදවා ඇත.
සංස්කෘතිය
ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පය
දේශීය ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පය එහි ක්රෙයෝල්, ඇමරින්දියානු සහ බුෂිනෙන්ජ් බලපෑම් වලින් සංලක්ෂිත වේ. ප්රධාන නගරවල ප්රධාන වශයෙන් ක්රෙයෝල් විලාසිතාවේ ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පය අඩංගු වන අතර සමහර බටහිර විලාසිතාවේ ගොඩනැගිලි සහ බලකොටු ඇත. කළු මෙරූන් ජනගහනයක් සිටින කොමියුනිස්ට් වල බුෂිනෙන්ගු විලාසිතාවේ නිවාස දැකිය හැකිය. තවද ඇමරින්දියානු කොමියුනිස්ට් ඔවුන්ගේ පූර්ව යටත් විජිත වර්ගයේ කාබට් සඳහා පිළිගැනේ. මෙම ගොඩනැගිලි බොහොමයක් ඇමසෝනියානු වනාන්තරවලින් ලබාගත් දැව සහ එම ස්ථානයේම සාදන ලද ගඩොල් වැනි දේශීය ද්රව්ය වලින් නිර්මාණය කර ඇත. මෙම දේශීය ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පය සමකාලීන විලාසිතාවේ ගොඩනැගිලි සමඟ මිශ්ර වේ.
උත්සව
සැණකෙළිය ප්රංශ ගයනාවේ ප්රධාන සිදුවීම් වලින් එකකි. ලෝකයේ දිගම ලෙස සැලකෙන එය ජනවාරි මස මුලදී එපිෆනි සහ පෙබරවාරි මාසයේ අළු බදාදා හෝ (මාසය) අතර ඉරිදා දහවල් සිදු වේ. වසරේ තේමාවට අනුව වෙස්වළාගත් කණ්ඩායම් බෙර වාදනය සහ පිත්තල රිද්මයට සරසා ඇති පාවෙන පෙළපාළිය වටා ය. කණ්ඩායම් සූදානම් කිරීම සැණකෙළියට මාස කිහිපයකට පෙර ආරම්භ වේ. පදික වේදිකා සහ බ්ලීචර් මත රැස්වන දහස් ගණනක් නරඹන්නන් ඉදිරිපිට කණ්ඩායම් පෙළපාළි යයි.
රියෝ සැණකෙළියේ සිටින අයට සමාන බ්රසීලියානු කණ්ඩායම් ද ඔවුන්ගේ රිද්මයන් සහ ඔවුන්ගේ ආකර්ශනීය ඇඳුම් සඳහා අගය කරනු ලැබේ. කේයින් හි චීන ප්රජාව ද පෙළපාළිවලට සහභාගී වන අතර, එහි ලාක්ෂණික ස්පර්ශය වන මකරුන් ගෙන එයි.
සවස් යාමයේ ආරම්භයේදී, ගයනානු සැණකෙළියේ ටූලූලස්, සාමාන්ය චරිත, ප්රසිද්ධ පැරේ-වෙස්මුහුණු බෝලවලට සහභාගී වීමට නැටුම්වලට යයි.
ආහාර පිසීම
ප්රංශ ගයානා ආහාර පිසීමේදී මිශ්ර වන විවිධ සංස්කෘතීන්ගෙන් පොහොසත් ය. ක්රියෝල් අවන්හල් කේයින්, කුරෝ සහ සෙන්ට්-ලෝරන්ට්-ඩු-මරෝනි වැනි විශාල නගරවල චීන අවන්හල් සමඟ කරට කර සිටී. දේශීය සූපශාස්ත්ර කලාව මුලින් ගුවානාන් ක්රියෝල්, බුෂිනෙන්ගු සහ ස්වදේශික ඇමරිකානු ආහාර එකට ගෙන ආවේය.
මෙම සියලු ආහාරවල පොදු අමුද්රව්ය කිහිපයක් තිබේ:
- මැනියොක්;
- දුම් දමන ලද මස් සහ මාළු
මෙම දකුණු කැරිබියානු භූමියේ ආවාරා සුප් හොද්ද, ක්රියෝල් ගැලට්, ඩිසේ මිලේ, කවුන්ටස්, ක්රමානියොක් පුඩිං, කලවාන්ග්, කූආක් ග්රැටින් සහ සලාද, ඉගුවානාහි ෆ්රිකාස් හෝ එහි ප්රසිද්ධ පිමෙන්ටේඩ් (මාළු හෝ කුකුළු මස් කෝට්-බුයිලන්) වැනි බොහෝ සාමාන්ය කෑම වර්ග තිබේ.
ඇටිපාස් යනු ප්රංශ ගයනියානුවන් විසින් බොහෝ විට පොල් කිරිවලින් පිළියෙළ කරන ලද ප්රිය කරන දේශීය මාළු වේ.
පාස්කු උත්සවයේදී, ගුවානානු ජනතාව ආවාරා සුප් හොද්ද ලෙස හඳුන්වන සාම්ප්රදායික ආහාරයක් අනුභව කරති.
විවාහ මංගල්ය සඳහා, ප්රදේශවාසීන් සාම්ප්රදායිකව කොළඹ අනුභව කරන අතර එය ප්රංශ ගයනියානු ආහාරවල ප්රධාන ආහාරයක් බවට පත්ව ඇති කරි වර්ගයකි.
සාහිත්යය
ප්රංශ ගයනා සාහිත්යයට දේශීය කතුවරුන් හෝ ප්රංශ ගයනාවට සම්බන්ධ පුද්ගලයින් විසින් ලියන ලද සියලුම කෘති ඇතුළත් වේ. එය ප්රංශ සහ ගුවානියානු ක්රියෝල් යන භාෂා දෙකෙන්ම ප්රකාශ වේ.
දේශීය සාහිත්යය යනු ප්රංශ බටහිර ඉන්දීය කොදෙව්වලට සමීපව සම්බන්ධ සාහිත්යයකි: විශේෂයෙන් මාටිනික් සහ ග්වාඩලූප් යන කැරිබියානු දූපත්. සමහරුන්ට, එය ආමන්ත්රණය කරන ලද තේමාවන් සම්බන්ධයෙන් ඇන්ටිලියන්-ගුවානියානු සාහිත්යයකි, ඒවා ප්රධාන වශයෙන් වහල්භාවය සහ අනෙකුත් සමාජ ගැටලුවලට සම්බන්ධ වේ. මේ අනුව, මෙම සාහිත්යය ආකාර කිහිපයක් ගනී. පළමුව, වාචිකත්වය, මන්ද එය කළු ඇමරිකාවේ බොහෝ රටවල මෙන් ගුවානියානු සාහිත්යයේ ලාක්ෂණික අංගයකි. මේ සම්බන්ධයෙන්, අපට කතා, ජනප්රවාද, ප්රබන්ධ සහ තවත් ආකාරයකින් නවකතා සලකා බැලිය හැකිය.
දහනව වන සියවසේ ප්රංශ ගයනාව ලේඛකයින්ගේ දුර්වල පැවැත්මකින් සලකුණු විය. ඒ කාලයේ ලේඛකයින් දේශීය පුවත්පත්වල විසිරී ගිය කවි කිහිපයක් පමණක් ප්රකාශයට පත් කළහ. කෙසේ වෙතත්, අද වන විට, සමහර ප්රංශ ගුවානියානු කවියන්ගේ ලේඛන සොයා ගැනීම දුෂ්කර ය: හෝ-ඒ-සිම්-එලෝසෙම්, මුනියන්, ආර්. ඔක්ටාවිල්, ආදිය. ගුවානියානු කවියන් දෙදෙනෙක් ව්යතිරේකයකි. Ndagano (1996) ට අනුව, ඉස්මයිල් උර්බයින් සහ ෆේබියන් ෆ්ලේවියන් පළමු ප්රංශ ගයනානු කවියන් ලෙස සැලකේ. කෙසේ වෙතත්, ඇල්ෆ්රඩ් පැරේපෝ යනු ඔහුගේ කෘතිය වන Atipa (1885) සමඟ ඔහුගේ යුගය සනිටුහන් කළ ලේඛකයෙකි.
1900 සිට 1950 දක්වා කාලය දේශීය සාහිත්යයේ වැදගත් අවධියක් වන අතර එය Negritude (Négritude) වැනි සැලකිය යුතු බලපෑමක් ඇති කළ ලේඛකයින් රාශියක් බිහි කළ තාක් කල්. 1950 සහ 1960 ගණන්වල ගයනානුවන් කළු හේතුව ගැන ලිවීම සඳහා කැපී පෙනේ. සර්ජ් පේෂන්ට් සහ එලී ස්ටීවන්සන් ඔවුන්ගේ ලේඛනවල මෙම ගැටලුව ආමන්ත්රණය කළහ.
1970 සිට විවිධ පරම්පරා ලේඛකයින් කළු හේතුව හෝ වහල්භාවය පිළිබඳව දැනුවත් වී ඇත. ඔවුන්ගේ ලේඛන හරහා හෝ ඔවුන්ගේ දේශපාලන ක්රියාකාරකම් හරහා වේවා, දේශීය සමාජයට සහ පොදුවේ කළු ලෝකයට බරපතල ප්රතිවිපාක ඇති කළ මෙම වේදනාකාරී කාල පරිච්ඡේදය ඔවුන් සැලකිල්ලට ගනී. මෙම පරම්පරාව සඳහා, ක්රිස්ටියන් ටෝබිරා ප්රධානියා ලෙස පවතී. අනෙකුත් ලේඛකයින් කලාපීය ස්වභාවය වැනි වෙනත් ආකාරයේ තේමාවන් කෙරෙහි උනන්දුවක් දක්වයි.
ක්රීඩාව
ප්රංශ ගයනාවේ ක්රීඩාව යටත් විජිත යුගයට බොහෝ කලකට පෙර සිට පැවත එන්නකි. 19 වන සියවසේ සිට ජනප්රිය වූ ජූලි 14 සැමරීම සඳහා සංවිධානය කරන ලද පළමු ක්රීඩා තරඟය 1890 දී පැවැත්විණි. ඒ වන විට, මෙම ඇමසෝනියානු භූමියේ වැසියන්ට හිතකර ශාරීරික ක්රියාකාරකම් දැනටමත් පැවතුන අතර, යටත් විජිතවාදීන්ට අනුග්රහය දැක්වූ යුරෝපයෙන් පැමිණි ක්රීඩා ද තිබුණි. පාද ධාවන තරඟ, බූරු ධාවන තරඟ, කැනෝ ධාවන තරඟ, බයිසිකල් ධාවන තරඟ, ත්රිරෝද රථ ධාවන තරඟ, වරායන්හි නාවික රෙගට්ටා සහ සාම්ප්රදායික ජනප්රිය ක්රීඩා තිබුණි.
ප්රංශ ගයනාවේ අද වඩාත් ජනප්රිය ක්රීඩාව පාපන්දු වන අතර, පසුව පැසිපන්දු, බයිසිකල් පැදීම, පිහිනුම් සහ අත්පන්දු වේ, නමුත් දෙපාර්තමේන්තුවේ සමහර කැනෝයිං, ජූඩෝ, බ්රසීලියානු ජියු-ජිට්සු, අයිකිඩෝ, කරාටේ, වැටවල්, අශ්වාරෝහක පැදීම, ඔරු පැදීම සහ වොලිබෝල් සමාජ ඇත.
ප්රංශ විදේශ දෙපාර්තමේන්තුවක් ලෙස, ගයනාව පෑන් ඇමරිකානු ක්රීඩා සංවිධානයේ සාමාජිකයෙකු නොවේ; ඒ වෙනුවට, ක්රීඩක ක්රීඩිකාවන් ප්රංශ ජාතික ඔලිම්පික් සහ ක්රීඩා කමිටුව තුළ තරඟ වදින අතර ඒවා පාලනය කරනු ලබන්නේ ෆෙඩරේෂන් ෆ්රැන්චයිස් ඩි ඇත්ලෙටිස්මේ උප ඒකකයක් වන ලිග් ඩි ඇත්ලෙටිස්මේ ඩි ලා ගයානේ විසිනි.
1960 සිට, වාර්ෂික බහු-අදියර බයිසිකල් තරඟයක් වන ගයනා සංචාරය පවත්වනු ලැබේ.
පාපන්දු
ප්රදේශයට තමන්ගේම දේශීය කණ්ඩායමක් වන ප්රංශ ගයනා පාපන්දු කණ්ඩායමක් ඇත. කලාපීය පාපන්දු ලීගයක් වන LFG (Ligue de Football de la Guyane) 1962 ඔක්තෝබර් මාසයේදී පිහිටුවන ලදී. එය දැනට FIFA සමඟ අනුබද්ධ නොවන නමුත් 1963 අප්රේල් 27 සිට FFF (ප්රංශ පාපන්දු සම්මේලනය) සමඟ අනුබද්ධ වී ඇති අතර 1978 සිට CONCACAF (උතුරු, මධ්යම ඇමරිකානු සහ කැරිබියන් ලීගය) හි සහකාර සාමාජිකයෙකු වී ඇත. 2013 අප්රේල් මාසයේදී, LFG CONCACAF හි පූර්ණ සාමාජිකයෙකු බවට පත්විය.
ප්රංශ ගයනා පාපන්දු කණ්ඩායම, යනා ඩොකෝ ලෙසද හැඳින්වේ, LFG හි අනුග්රහය යටතේ හොඳම දේශීය ක්රීඩකයින් තෝරා ගැනීමකි. එය FIFA විසින් පිළිගනු නොලැබේ, නමුත් CONCACAF තරඟ සඳහා සහභාගී වේ. එය 1936 දී ලන්දේසි ගයනාවට (දැන් සුරිනාම්) එරෙහිව එහි පළමු තරඟය ක්රීඩා කළ අතර එය 1 ට 3 ක් ලෙස පරාජය විය. එය 2012 සැප්තැම්බර් 26 වන දින ශාන්ත පියරේ සහ මිකෙලොන්ට එරෙහිව (11 ට 1) එහි විශාලතම ජයග්රහණය ලබා ගත් අතර එහි විශාලතම පරාජය ලන්දේසි ගයනාවට එරෙහිව ද වූ අතර එය 1947 මාර්තු 2 වන දින 9 ට 0 ක් ලෙස පරාජය විය.
CONCACAF ජාතීන්ගේ කුසලානය / රන් කුසලානය, කැරිබියන් ජාතීන්ගේ කුසලානය (1978 සහ 2017 අතර), CONCACAF ජාතීන්ගේ ලීගය, විදේශ කුසලානය (කූපේ ද එල්'ඔට්රේ-මෙර්, 2008–2012) සහ 4 දෙනාගේ තරඟාවලිය (ටුවර්නෝයි ඩෙස් 4) වැනි ඉසව්වලට කණ්ඩායම සහභාගී වී ඇත.
ගයනා සංචාරය
ගයනා චාරිකාව (දේශීයව: ටුවර් ඩි ගයාන්), කලින් "ලෙ ටුවර් ඩු ලිටෝරල්" (ලිටෝරල් ටුවර්) ලෙස හෝ කලාතුරකින් "ලා ග්රෑන්ඩ් බුකල් ගුවානයිස්" ලෙස හැඳින්වූ අතර, එය සෑම වසරකම ප්රධාන වශයෙන් ප්රංශ ගයනාවේ පැවැත්වෙන පාපැදි වේදිකා තරඟයකි, නමුත් එය ඉඳහිට අසල්වැසි රටවල් තරණය කරයි.
එය අදියර නවයකින් සිදු වන අතර, දෙපාර්තමේන්තුවේ ප්රධාන නගර සම්බන්ධ කරන මාර්ගයක් ඇත: කේයින්, කුරෝ සහ සෙන්ට්-ලෝරන්ට්-ඩු-මරෝනි. එය 1950 දී නිර්මාණය කරන ලද අතර එය සංවිධානය කරනු ලබන්නේ කොමිටේ රෙජියල් ඩි සයික්ලිස්මේ ඩි ලා ගයාන් (ප්රංශ ගයාන් පාපැදි කමිටුව) විසිනි.
මෙම සංචාරය 1978 සිට ජාත්යන්තර වී ඇත. වසර ගණනාවක් පුරා එය වැදගත්කම සහ ජනප්රියත්වය ලබා ඇති අතර එහි කාලසීමාව වැඩි වී ඇත. සහභාගීත්වය පළමු සංස්කරණවල බොහෝ දුරට ප්රංශ ගයාන් කණ්ඩායමක සිට විවිධ ජාතීන් 10 කට වඩා වැඩි සංඛ්යාවක් සහිත සංස්කරණ දක්වා වර්ධනය වී ඇත. COVID-19 වසංගතය හේතුවෙන් 2020 වසරේ සංචාරය පැවැත්වීමට නොහැකි විය. 2021 වසරේ සංචාරය සඳහා ද මෙය එසේම වේ.
සටහන්
- /ɡiˈɑːnə/ or /ɡiˈænə/; ප්රංශ: Guyane, [ɡɥijan] ; French Guianese Creole: Lagwiyann [la.ɡwi.jãn]
- ප්රංශ: Collectivité territoriale de Guyane
- ප්රංශ: Assemblée de Guyane
යොමු කිරීම්
- "Le Préfet – Représentant de l'État, du gouvernement et de l'Europe". Les services de l'État en Guyane (ප්රංශ බසින්). 31 May 2024 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්රවේශය 31 May 2024.
- Christiane Taubira (28 April 2009). "FICHE QUESTION". Questions National Assembly of France (ප්රංශ බසින්). 5 April 2023 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්රවේශය 27 November 2021.
- "Population by sex, annual rate of population increase, surface area and density" (PDF). United Nations. 2013. p. 5. 31 July 2023 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත (PDF). සම්ප්රවේශය 27 November 2021.
- "French Guiana country profile". BBC News. 22 October 2023. 11 November 2023 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්රවේශය 22 October 2023.
- "Estimation de population par région, sexe et grande classe d'âge – Années 1975 à 2025" (ප්රංශ බසින්). 28 January 2025 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්රවේශය 2025-02-02.
- "EU regions by GDP, Eurostat". 27 February 2023 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්රවේශය 18 September 2023.
- "FAOSTAT – Land Use". Food and Agriculture Organization. 11 May 2017 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්රවේශය 3 February 2019.
- "Parc amazonien de Guyane, le plus vaste Parc national de France et de l'Union européenne". Guiana Amazonian Park. 4 February 2019 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්රවේශය 3 February 2019.
- "Guyana". Oxford Dictionaries. 7 July 2015 දින මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී. සම්ප්රවේශය 9 May 2015.
- Peabody, Sue. "French Emancipation". Oxford Bibliographies. 2 January 2020 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්රවේශය 27 October 2019.
- "Stirling Research Database, Prof Bill Marshall". University of Stirling. 7 April 2016 දින මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී. සම්ප්රවේශය 21 January 2015.
- Marshall, Bill (2005). France and the Americas: Culture, Politics, and History. Santa Barbara, CA: ABC-CLIO, Inc. pp. 372–373. ISBN 1-85109-411-3.
- "French Guiana" සංරක්ෂණය කළ පිටපත 11 මැයි 2011 at the Wayback Machine, Encyclopædia Britannica
- Anderson, Clare. "Convicts, Collecting and Knowledge Production in the Nineteenth Century". staffblogs.le.ac.uk.
- Carlos A. Parodi (2002). The Politics of South American Boundaries. Praeger Publishers. ISBN 0-275-97194-5.
- "Création de territoire en Guyane françaises". Journal officiel de la Guyane française via Bibliothèque Nationale de France (ප්රංශ බසින්). 6 June 1930. 9 July 2023 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්රවේශය 6 June 2020.
- "Meet Felix Eboué, First Black Man Appointed Governor In Ihe French Colonies". How Africa. 17 April 2021 දින මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී. සම්ප්රවේශය 17 April 2021.
- "La Guyane retrouve la mémoire en changeant le nom de l'aéroport". Le Monde (ප්රංශ බසින්). 16 April 2021 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්රවේශය 17 April 2021.
- Thabouillot, Gérard (2011). "Être chef de poste en Inini (1930–1969)". Persée. Outre-Mers. Revue d'histoire (ප්රංශ බසින්): 48. ISSN 2275-4954. 18 February 2023 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්රවේශය 17 April 2021.
- "Loi n° 46-451 du 19 mars 1946 tendant au classement comme départements français de la Guadeloupe, de la Martinique, de la Réunion et de la Guyane française". Government of the French Republic (ප්රංශ බසින්). 19 March 1946. 6 June 2020 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්රවේශය 17 April 2021.
- "Panorama de la population immigrée en Guyane" (PDF). INSEE. 3 February 2019 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත (PDF). සම්ප්රවේශය 2 February 2019.
- "Revisited – From Laos to French Guiana: The story of the Hmong people". France 24 (ඉංග්රීසි බසින්). 6 November 2020. 8 June 2021 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්රවේශය 11 July 2021.
- "Illegal, polluting and dangerous: the gold rush in French Guiana". The Guardian. 17 December 2007. සම්ප්රවේශය 2 February 2019.
- "The fight against illegal gold mining in French Guiana". France 24. 29 August 2017. සම්ප්රවේශය 2 February 2019.
- "Why one part of South America is facing a total shutdown". BBC News. 10 April 2017. 8 April 2019 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්රවේශය 14 September 2018.
- "The General Council adopts the Guyanese flag". 97320.com (ප්රංශ බසින්). OuebTV. 26 January 2010. 31 May 2017 දින මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී.
- "French Guiana and Martinique reject increased autonomy". BBC. 11 January 2010. 23 December 2012 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්රවේශය 19 December 2019.
- "French Guiana, Martinique vote against more autonomy". France 24 (ඉංග්රීසි බසින්). 2010-01-11. 21 May 2025 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්රවේශය 2025-05-20.
- "As Macron visits French Guiana, local officials call for autonomy" (ඉංග්රීසි බසින්). 2024-03-25. 4 June 2025 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්රවේශය 2025-05-20.
- "Macron returns to French Guiana for thorny talks on autonomy and illegal mining". RFI (ඉංග්රීසි බසින්). 2024-03-25. 23 May 2025 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්රවේශය 2025-05-20.
- Marot, Laurent (27 March 2017). "La Guyane paralysée par les mouvements sociaux". Le Monde. 10 October 2017 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්රවේශය 3 April 2017.
- "Guyane : manifestations historiques pour la "journée morte"". Le Point. 28 March 2017. 10 October 2017 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්රවේශය 4 April 2017.
- "Man dies in French Guiana during riots over death of Nahel M." (ඉංග්රීසි බසින්). 2023-07-01. 2 July 2023 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්රවේශය 2025-05-20.
- Morland, Sarah (2024-03-26). "France's Macron looks to regulate illegal gold mining in French Guiana". Reuters (ඉංග්රීසි බසින්). සම්ප්රවේශය 2025-05-20.
- Savarese, Mauricio; Corbet, Sylvie (26 March 2024). "The presidents of France and Brazil meet and announce a $1.1 billion investment plan for the Amazon". Independent.
- "Europe's new Ariane 6 rocket successfully puts French spy satellite into orbit". France 24 (ඉංග්රීසි බසින්). 2025-03-06. සම්ප්රවේශය 2025-05-20.
- "Vega-C launch marks milestone for Europe's space programme". RFI (ඉංග්රීසි බසින්). 2024-12-06. 23 May 2025 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්රවේශය 2025-05-20.
- "France to build supermax prison to isolate drug lords and Islamists in Amazon". RFI (ඉංග්රීසි බසින්). 2025-05-20. 20 May 2025 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්රවේශය 2025-05-20.
- "French Guiana Climate, Average Weather, Temperatures, Rainfall, Sunshine, Humidity, Graphs". www.french-guiana.climatemps.com. 1 February 2020 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්රවේශය 16 April 2020.
- "Climatological Information for Cayenne, France". Meteo France. 7 August 2019. 27 July 2020 දින මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී. සම්ප්රවේශය 18 August 2022.
- "CAYENNE–MATOURY (973)" (PDF). Fiche Climatologique: Statistiques 1981–2010 et records (ප්රංශ බසින්). Meteo France. 23 September 2020 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත (PDF). සම්ප්රවේශය 7 August 2019.
- Dinerstein, Eric; Olson, David; Joshi, Anup; Vynne, Carly; Burgess, Neil D.; Wikramanayake, Eric; Hahn, Nathan; Palminteri, Suzanne; Hedao, Prashant; Noss, Reed; Hansen, Matt; Locke, Harvey; Ellis, Erle C; Jones, Benjamin; Barber, Charles Victor; Hayes, Randy; Kormos, Cyril; Martin, Vance; Crist, Eileen; Sechrest, Wes; Price, Lori; Baillie, Jonathan E. M.; Weeden, Don; Suckling, Kierán; Davis, Crystal; Sizer, Nigel; Moore, Rebecca; Thau, David; Birch, Tanya; Potapov, Peter; Turubanova, Svetlana; Tyukavina, Alexandra; de Souza, Nadia; Pintea, Lilian; Brito, José C.; Llewellyn, Othman A.; Miller, Anthony G.; Patzelt, Annette; Ghazanfar, Shahina A.; Timberlake, Jonathan; Klöser, Heinz; Shennan-Farpón, Yara; Kindt, Roeland; Lillesø, Jens-Peter Barnekow; van Breugel, Paulo; Graudal, Lars; Voge, Maianna; Al-Shammari, Khalaf F.; Saleem, Muhammad (2017). "An Ecoregion-Based Approach to Protecting Half the Terrestrial Realm". BioScience. 67 (6): 534–545. doi:10.1093/biosci/bix014. ISSN 0006-3568. PMC 5451287. PMID 28608869.
- Comité français de l’Union Internationale pour la Conservation de la Nature (French Committee of the International Union for Conservation of Nature) (2003). "Guyane (Guyana)" (PDF). Biodiversité et conservation en outre-mer (Biodiversity and conservation overseas). Comité français de l’UICN (French Committee of the IUCN). 11 May 2011 දින මුල් පිටපත (PDF) වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී. සම්ප්රවේශය 3 January 2010.
- "Tourism en Guyane" (PDF). Guyane Amazonie (ප්රංශ බසින්). 15 April 2021 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත (PDF). සම්ප්රවේශය 24 March 2021.
- Borloo, Jean-Louis (12 January 2009). "Portant engagement national pour l'environnement (on national commitment to the environment)". Loi n° 2010-788 (law number 2010-788). Sénat français (French Senate). සම්ප්රවේශය 3 January 2010.
- "Mana, précurseurse depuis toujours". Le Jour du Seigneur (ප්රංශ බසින්). 4 June 2020 දින මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී. සම්ප්රවේශය 24 March 2021.
- Sabrina Fossettea (2008). "The world's largest leatherback rookeries: A review of conservation-oriented research in French Guiana/Suriname and Gabon". Journal of Experimental Marine Biology and Ecology. 356 (1–2): 69–82. Bibcode:2008JEMBE.356...69F. doi:10.1016/j.jembe.2007.12.024. 9 July 2023 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්රවේශය 24 March 2021.
- French Guiana. CIA World Factbook (2004)
- "Produits intérieurs bruts régionaux et valeurs ajoutées régionales de 2000 à 2020". INSEE. 13 March 2022 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්රවේශය 2022-03-25.
- International Monetary Fund. "World Economic Outlook Database, October 2021 – Gross domestic product, current prices, U.S. dollars". 25 March 2022 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්රවේශය 25 March 2022.
- IEDOM. "Guyane – Rapport annuel 2012" (PDF). p. 46. 8 April 2023 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත (PDF). සම්ප්රවේශය 4 March 2014.
- INSEE. "Le poids du spatial diminue, l'économie de la Guyane se diversifie" (PDF). 14 August 2014 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත (PDF). සම්ප්රවේශය 4 March 2014.
- IEDOM. "Guyane – Rapport annuel 2012" (PDF). p. 136. 8 April 2023 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත (PDF). සම්ප්රවේශය 4 March 2014.
- INSEE. "T401 : Taux de chômage localisé au 2e trimestre par département d'outre-mer". 2 April 2022 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්රවේශය 2022-04-02.
- INSEE. "Taux de chômage au sens du BIT (moyenne annuelle) – Ensemble – Guyane". 2 April 2022 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්රවේශය 2022-04-02.
- "Panorama de la population immigrée en Guyane" (PDF). INSEE. 3 February 2019 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත (PDF). සම්ප්රවේශය 2 February 2019.
- "Macron returns to French Guiana for thorny talks on autonomy and illegal mining". RFI (ඉංග්රීසි බසින්). 2024-03-25. 23 May 2025 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්රවේශය 2025-05-20.
- "Dossier complet − Département de la Guyane (973) | Insee". www.insee.fr. 10 February 2025 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්රවේශය 2025-05-20.
- Lua දෝෂය in Module:Citation/CS1/Utilities at line 206: Called with an undefined error condition: maint_page_art_num.
- Alexandre Moreau de Jonnès (1842). Recherches statistiques sur l'esclavage colonial et les moyens de le supprimer. Imprimerie de Bourgogne et Martinet. p. 21.
- Serge Mam-Lam-Fouck (1987). "Chapitre 2 : Le système esclavagiste". Histoire de la société guyanaise : les années cruciales, 1848–1946. Éditions Caribéennes. p. 32.
- Serge Mam-Lam-Fouck (1987). "Chapitre 6 : Elite et masses populaires". Histoire de la société guyanaise : les années cruciales, 1848–1946. Éditions Caribéennes. p. 167. ISBN 9782402040815.
- "French Guiana". World Population 1983. Recent Demographic Estimates for the Countries and Regions of the World. US Department of Commerce, Bureau of the Census. 1983. p. 360.
- උපුටාදැක්වීම් දෝෂය: අනීතික
<ref>ටැගය;ප්රංශ ගයනාවේ ජන විකාශනය popනමැති ආශ්රේයන් සඳහා කිසිදු පෙළක් සපයා නොතිබුණි - Aire d'attraction des villes 2020 de Cayenne, INSEE
- "Base des aires d'attraction des villes 2020". INSEE. 1 November 2020 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්රවේශය 2024-09-24.
- "Statistiques locales: Aire d'attraction des villes 2020, population municipale 2021". INSEE. 29 January 2018 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්රවේශය 2024-09-24.
- INSEE. "Historique des populations communales – Recensements de la population 1876–2021" (ප්රංශ බසින්). 21 February 2022 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්රවේශය 2024-09-24.
- INSEE. "Individus localisés à la région en 2019 – Recensement de la population – Fichiers détail" (ප්රංශ බසින්). 10 February 2023 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්රවේශය 2023-02-09.
- INSEE. "Données harmonisées des recensements de la population 1968–2018" (ප්රංශ බසින්). 4 February 2022 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්රවේශය 2022-02-11.
- "French Guiana: A new migrant gateway to France buckles under pressure". InfoMigrants (ඉංග්රීසි බසින්). 2020-10-30. 28 December 2021 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්රවේශය 2025-05-23.
- Medina, Alicia (12 November 2020). "The unexpected journey of Syrian refugees in French Guiana". සම්ප්රවේශය 28 December 2021.
- Oberti, Charlotte (30 October 2020). "French Guiana: A new migrant gateway to France buckles under pressure". 28 December 2021 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්රවේශය 26 December 2021.
- Thebia, Boris (3 February 2021). "In a French outpost in South America, no secret EU gateway for fleeing Cubans". 28 December 2021 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්රවේශය 26 December 2021.
- Palmerlee, Danny (2007). South America. Lonely Planet. ISBN 978-1-74104-443-0.
- INSEE. "P3D – Indicateurs généraux de la population par département et région – Séries depuis 1990" (ප්රංශ බසින්). 23 June 2020 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්රවේශය 20 June 2020.
- "French Guiana Languages, Literacy, Maps, Endangered Languages, Population, Official Use (GF) | Ethnologue Free". Ethnologue (Free All) (ඉංග්රීසි බසින්). 22 April 2025 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්රවේශය 2025-03-25.
- "Ethnologue report for French Guiana". Ethnologue (16th ed.). 2009. 16 October 2012 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්රවේශය 22 September 2009.
- "French Guiana - an overview | ScienceDirect Topics". www.sciencedirect.com. සම්ප්රවේශය 2025-05-21.
- Lua දෝෂය in Module:Citation/CS1/Utilities at line 206: Called with an undefined error condition: maint_page_art_num.
- "Centre Hospitalier Cayenne Andrée Roseman". CH-Cayenne (ප්රංශ බසින්). 15 May 2020 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්රවේශය 10 May 2020.
- "Medical Information on French Guyana" (PDF). US Embassy. 23 January 2025 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත (PDF). සම්ප්රවේශය May 6, 2020.
- "Centres hospitaliers - Guyane Française (973)" (ප්රංශ බසින්). සම්ප්රවේශය 10 May 2020.
- "Centre Hospitalier de Kourou : établissement hospitalier de la Guyane". CH-Kourou (ප්රංශ බසින්). 16 April 2020 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්රවේශය 10 May 2020.
- "Centre Hospitalier de l'Ouest Guyanais". GCS Guyasis (ප්රංශ බසින්). 19 September 2020 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්රවේශය 10 May 2020.
- "Hôpital privé Saint Paul". Hopital-Prive-Saint-Paul (ප්රංශ බසින්). 15 May 2020 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්රවේශය 10 May 2020.
- "Between French Guiana and Suriname, Healthcare Has No Borders". www.afd.fr (ඉංග්රීසි බසින්). 14 November 2024 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්රවේශය 2025-05-21.
- "Evolution institutionnelle La Collectivité Territoriale de Guyane". 7 October 2015 දින මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී. සම්ප්රවේශය 7 October 2015.
- "Sénatoriales : Marie-Laure Phinéra-Horth devient la 1ère femme sénatrice de la Guyane". Guyane la 1ère (ප්රංශ බසින්). 27 September 2020. 26 January 2023 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්රවේශය 2022-04-04.
- "Mme Marie-Laure Phinera-Horth, sénatrice de la Guyane (Guyane) – Sénat". www.senat.fr. 11 May 2022 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්රවේශය 2022-04-08.
- Tabor, Damon (1 April 2010) French Guiana: Interview with Colonel Francois Müller, Commander of the Gendarmes. untoldstories.pulitzercenter.org
- Tabor, Damon (17 March 2010) French Guiana: Welcome to the Jungle. untoldstories.pulitzercenter.org
- "French Guiana–Suriname". Sovereign Limits (ඉංග්රීසි බසින්). 15 May 2025 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්රවේශය 2 April 2025.
- Populations légales 2019: 973 Guyane සංරක්ෂණය කළ පිටපත 25 මාර්තු 2023 at the Wayback Machine, INSEE
- "Résultats de la recherche | Insee". www.insee.fr. 3 August 2016 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්රවේශය 1 August 2021.
- "Ponte entre Brasil e União Europeia é aberta no Amapá após 6 anos pronta". Amapá (බ්රසීල පෘතුගීසි බසින්). 18 March 2017. 18 March 2017 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්රවේශය 18 March 2017.
- "Le pont de l'Oyapock inauguré et officiellement ouvert à la circulation". Guyane la 1ère (ප්රංශ බසින්). 3 January 2021 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්රවේශය 11 May 2020.
- Journal of Guyana RFO TV 18 August 2009
- "Forces armées en Guyane" [Armed Forces in Guyana] (ප්රංශ බසින්). Ministère des Armėes. 5 January 2023 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්රවේශය 24 December 2022.
- "Aéroport" (ප්රංශ බසින්). Chambre de Commerce et d'Industrie de la Guyane. 31 July 2012 දින මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී.
- Lagneau, Laurent (21 May 2016). "Pêche illégale : L'embarcation remonte-filets " La Caouanne " démontre son efficacité" (ප්රංශ බසින්). zone Militaire. 4 March 2023 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්රවේශය 4 March 2023.
- "Marine Nationale Dossier d'Information, p. 23" (PDF). Cols Bleus (ප්රංශ බසින්). January 2023. 4 March 2023 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත (PDF). සම්ප්රවේශය 2023-03-04.
- Groizeleau, Vincent (23 October 2024). "Marine nationale : où en est le programme des engins de débarquement amphibie standards (EDA-S) ?". Mer et Marine. 22 April 2025 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්රවේශය 6 April 2025.
- "First Two EDA-S Next Gen Amphibious Landing Craft Delivered to French DGA". 25 November 2021. 26 November 2021 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්රවේශය 10 December 2021.
- "Les DOM, défi pour la République, chance pour la France, 100 propositions pour fonder l'avenir (Volume 2, comptes rendus des auditions et des déplacements de la mission)". 3 April 2023. 7 November 2022 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්රවේශය 7 November 2022.
- Groizeleau, Vincent (5 December 2022). "Le Marfret Niolon emmène une vedette de la Gendarmerie maritime en Guyane" [The Marfret Niolon takes a Maritime Gendarmerie patrol boat to Guyana]. Mer et Marine (ප්රංශ බසින්). සම්ප්රවේශය 24 December 2022.
- "Vedette Côtière de Surveillance Maritime (VCSM) Boats". Homelandsecurity Technology. 7 December 2021 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්රවේශය 2022-08-28.
- Blaise Bitegue Dit Manga, « La Littérature guyanaise de demain, d'où vient-elle? », Nouvelles Études Francophones, vol. 23, no 2, 2008, p. 155–176
- "Ismaÿl Urbain". Île en île (ප්රංශ බසින්). 25 September 2017. 17 July 2021 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්රවේශය 1 August 2021.
- Biringanine Ndagano, Introduction à la littérature guyanaise, CDDP de la Guyane, 1996 (ISBN 2-908931-16-8, OCLC 39181587
- "Comité Régional de Cyclisme de la Guyane". Guyane Cyclisme (ප්රංශ බසින්). 5 August 2020 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්රවේශය 6 May 2020.
- "French Guyana 1:3 Suriname (Guayana Francesa 1:3 Surinam)". www.soccer-db.info. 15 July 2021 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්රවේශය 2 August 2021.
- "Tour cycliste de Guyane 2021 : l'événement sportif de l'année, prévu en août est annulé annonce Jean-Yves Thiver". Guyane la 1ère (ප්රංශ බසින්). 7 July 2021. 7 July 2021 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්රවේශය 2 August 2021.
උපුටාදැක්වීම් දෝෂය: "nb" නම් කණ්ඩායම සඳහා <ref> ටැග පැවතුණත්, ඊට අදාළ <references group="nb"/> ටැග සොයාගත නොහැකි විය.
විකිපීඩියා, විකි, විශ්වකෝෂය, පොත, පුස්තකාලය, ලිපිය, කියවීම, නොමිලේ බාගත කිරීම, ප්රංශ ගයනාව පිළිබඳ තොරතුරු, ප්රංශ ගයනාව යනු කුමක්ද? ප්රංශ ගයනාව යනු කුමක් දර්ශනය කරන්නේ?