බල්ගේරියාව, නිල වශයෙන් බල්ගේරියානු ජනරජය, යනු අග්නිදිග යුරෝපයේ රටකි. එය ඩැනියුබ් ගඟට කෙළින්ම දකුණින් සහ කළු මුහුදට බටහිරින් බෝල්කන් කලාපයේ නැගෙනහිර කොටසේ පිහිටා ඇත. බල්ගේරියාව දකුණින් ග්රීසිය සහ තුර්කිය, බටහිරින් සර්බියාව සහ උතුරු මැසිඩෝනියාව සහ උතුරින් රුමේනියාව මායිම් කර ඇත. එය වර්ග කිලෝමීටර් 110,994 (වර්ග සැතපුම් 42,855) ක භූමි ප්රදේශයක් ආවරණය කරන අතර යුරෝපීය සංගමය තුළ දහවන විශාලතම රට වන අතර ප්රදේශය අනුව යුරෝපයේ දහසයවන විශාලතම රට වේ. සොෆියා යනු ජාතියේ අගනුවර සහ විශාලතම නගරයයි; අනෙකුත් ප්රධාන නගර අතර බර්ගස්, ප්ලොව්ඩිව් සහ වර්නා ඇතුළත් වේ.
Republic of Bulgaria | |
|---|---|
Flag Coat of arms | |
| උද්යෝග පාඨය: Sŭedinenieto pravi silata ("Unity makes strength") | |
| ජාතික ගීය: Мила Родино "Mila Rodino" ("Dear Motherland") | |
බල්ගේරියාව (dark green) හි පිහිටීම – in Europe (green & dark grey) | |
| අගනුවර සහ විශාලතම නගරය | Sofia 42°41′51″N 23°19′21″E / 42.69750°N 23.32250°E |
| නිල භාෂා(ව) | Bulgarian |
| Official script | Cyrillic |
| ජනවාර්ගික කණ්ඩායම් (2021 census) |
|
| ආගම (2021 census) |
|
| ජාති නාම(ය) | |
| රජය | Unitary parliamentary republic |
• President | Rumen Radev |
• Vice President | Iliana Iotova |
• Prime Minister | Rosen Zhelyazkov |
• Chairperson of the National Assembly | Raya Nazaryan |
| ව්යවස්ථාදායකය | National Assembly |
| Establishment history | |
• 1st Bulgarian Empire | 681–1018 |
• 2nd Bulgarian Empire | 1185–1396 |
• Principality of Bulgaria | 3 March 1878 |
• Independence from the Ottoman Empire | 5 October 1908 |
• Monarchy abolished | 15 September 1946 |
• Current state form | 15 November 1990 |
| වර්ග ප්රමාණය | |
• සම්පූර්ණ | 110,993.6 km2 (42,854.9 sq mi) (103rd) |
• ජලය (%) | 2.16 |
| ජනගහණය | |
• December 2024 ඇස්තමේන්තුව | 6,437,360 (109th) |
• 2021 ජන සංගණනය | 6,519,789 |
• ජන ඝණත්වය | 58/km2 (150.2/sq mi) (154th) |
| දදේනි (ක්රශසා) | 2025 ඇස්තමේන්තුව |
• සම්පූර්ණ | $264.699 billion (73rd) |
• ඒක පුද්ගල | $41,901 (55th) |
| දදේනි (නාමික) | 2025 ඇස්තමේන්තුව |
• සම්පූර්ණ | $117.007 billion (68th) |
• ඒක පුද්ගල | $18,522 (59th) |
| ගිනි (2023) | 37.2 මධ්යම |
| මාසද (2023) | 0.845 ඉතා ඉහළ · 55th |
| ව්යවහාර මුදල | Lev (BGN) |
| වේලා කලාපය | UTC+2 (EET) |
• ගිම්හාන (DST) | UTC+3 (EEST) |
| ඇමතුම් කේතය | +359 |
| ISO 3166 code | BG |
| අන්තර්ජාල TLD |
|
නූතන බල්ගේරියාවේ රටවල පැරණිතම සමාජවලින් එකක් වූයේ කරනෝවෝ සංස්කෘතියයි (ක්රි.පූ. 6,500). ක්රි.පූ. 6 සිට 3 වන සියවස දක්වා, මෙම කලාපය පුරාණ ත්රේසියානුවන්, පර්සියානුවන්, කෙල්ට්වරුන් සහ මැසිඩෝනියානුවන් සඳහා සටන් බිමක් විය; ක්රි.ව. 45 දී රෝම අධිරාජ්යය මෙම කලාපය යටත් කර ගත් විට ස්ථාවරත්වය ඇති විය. රෝම රාජ්යය බෙදී ගිය පසු, කලාපයේ ගෝත්රික ආක්රමණ නැවත ආරම්භ විය. 6 වන සියවසේදී පමණ, මෙම ප්රදේශ මුල් ස්ලාව් ජාතිකයන් විසින් පදිංචි කරන ලදී. ඇස්පාරුගේ නායකත්වයෙන් යුත් බල්ගේරියානුවන් පැරණි මහා බල්ගේරියාවේ ඉඩම්වලින් පහර දී 7 වන සියවසේ අගභාගයේදී බෝල්කන් ප්රදේශය ස්ථිරවම ආක්රමණය කළහ. ඔවුන් පළමු බල්ගේරියානු අධිරාජ්යය ස්ථාපිත කළ අතර, ක්රි.ව. 681 දී බයිසැන්තියානු අධිරාජ්යය විසින් ගිවිසුමක් මගින් ජයග්රාහී ලෙස පිළිගනු ලැබීය. එය බෝල්කන් බොහොමයක් ආධිපත්යය දැරූ අතර සිරිලික් අක්ෂර සංවර්ධනය කිරීමෙන් ස්ලාවික් සංස්කෘතීන්ට සැලකිය යුතු ලෙස බලපෑම් කළේය. කෘම්ගේ රාජවංශයේ පාලනය යටතේ, රට බලවත් අධිරාජ්යයක සහ මහා බලයේ තත්ත්වයට පත්විය. පළමු බල්ගේරියානු අධිරාජ්යය 11 වන සියවසේ මුල් භාගය දක්වා පැවතුනි, බයිසැන්තියානු අධිරාජ්යයා වන දෙවන බැසිල් එය යටත් කර විසුරුවා හැරියේය. 1185 දී සාර්ථක බල්ගේරියානු කැරැල්ලක් දෙවන බල්ගේරියානු අධිරාජ්යයක් ස්ථාපිත කළ අතර එය II වන අයිවන් අසෙන් (1218–1241) යටතේ එහි උච්චතම අවස්ථාවට ළඟා විය. බොහෝ වෙහෙසකර යුද්ධ සහ වැඩවසම් ආරවුල් වලින් පසුව, අධිරාජ්යය බිඳ වැටුණු අතර 1396 දී සියවස් පහකට ආසන්න කාලයක් ඔටෝමාන් පාලනයට යටත් විය.
1877–78 රුසෝ-තුර්කි යුද්ධයේ ප්රතිඵලයක් ලෙස තුන්වන සහ වත්මන් බල්ගේරියානු රාජ්යය පිහිටුවීම සිදු වූ අතර එය 1908 දී ඔටෝමාන් අධිරාජ්යයෙන් නිදහස ප්රකාශ කළේය. බොහෝ වාර්ගික බල්ගේරියානුවන් නව ජාතියේ දේශසීමා වලින් පිටත ඉතිරි වූ අතර, එය එහි අසල්වැසියන් සමඟ ගැටුම් කිහිපයකට සහ ලෝක යුද්ධ දෙකෙහිම ජර්මනිය සමඟ සන්ධානවලට තුඩු දුන් අප්රතිහත හැඟීම් අවුලුවාලීය. 1946 දී, බල්ගේරියාව සෝවියට් නායකත්වයෙන් යුත් නැගෙනහිර කඳවුර යටතේට පැමිණ සමාජවාදී රාජ්යයක් බවට පත් විය. 1989 විප්ලවයෙන් පසු පාලක කොමියුනිස්ට් පක්ෂය බලය පිළිබඳ එහි ඒකාධිකාරය අත්හැර බහුපාර්ශ්වික මැතිවරණවලට ඉඩ දුන්නේය. පසුව බල්ගේරියාව ප්රජාතන්ත්රවාදයක් බවට පරිවර්තනය විය.
1991 දී ප්රජාතන්ත්රවාදී ව්යවස්ථාවක් සම්මත කිරීමෙන් පසු, බල්ගේරියාව පළාත් 28 කින් සමන්විත පාර්ලිමේන්තු ජනරජයක් වන අතර එය ඉහළ මට්ටමේ දේශපාලන, පරිපාලන සහ ආර්ථික මධ්යගතකරණයක් ඇත. එහි ඉහළ ආදායම් ලබන ආර්ථිකය යුරෝපීය තනි වෙළඳපොළේ කොටසක් වන අතර එය බොහෝ දුරට සේවා මත පදනම් වන අතර පසුව නිෂ්පාදන සහ පතල් කැණීම් - සහ කෘෂිකර්මාන්තය මත පදනම් වේ. ස්වාභාවික ගෑස් සහ තෙල් නල මාර්ග සඳහා සංක්රමණ රටක් ලෙස එහි භූමිකාව මෙන්ම කළු මුහුදේ එහි උපායමාර්ගික පිහිටීම බල්ගේරියාවට බලපා ඇත. එහි විදේශ සබඳතා එහි භූගෝලීය පිහිටීම සහ එහි නූතන සාමාජිකත්වය අනුව හැඩගැසී ඇත; බල්ගේරියාව යුරෝපීය සංගමයේ සාමාජික රාජ්යයක් වන අතර, එය ෂෙන්ගන් ප්රදේශයේ නව සාමාජිකයෙකු වන අතර 2026 ජනවාරි 1 වන දින යුරෝ කලාපයට සම්බන්ධ වීමට නියමිත අතර, බුකාරෙස්ට් නවය වැනි විවිධ කලාපීය උප සංවිධානවල සාමාජිකයෙකු වන නේටෝවටද සම්බන්ධ වේ.
නිරුක්තිය
ඉතිහාසය
ප්රාග් ඉතිහාසය සහ පෞරාණිකත්වය
පළමු බල්ගේරියානු අධිරාජ්යය
දෙවන බල්ගේරියානු අධිරාජ්යය
ඔටෝමන් පාලනය
තුන්වන බල්ගේරියානු රාජ්යය
භූගෝලය
දේශගුණය
ජෛව විවිධත්වය සහ සංරක්ෂණය
දේශපාලනය
බල්ගේරියාව යනු පාර්ලිමේන්තු ප්රජාතන්ත්රවාදයක් වන අතර එහිදී අගමැති රජයේ ප්රධානියා වන අතර බලවත්ම විධායක තනතුර වේ. දේශපාලන පද්ධතියට ශාඛා තුනක් ඇත - ව්යවස්ථාදායක, විධායක සහ අධිකරණ, අවම වශයෙන් අවුරුදු 18 ක් වයසැති පුරවැසියන් සඳහා විශ්වීය ඡන්ද අයිතිය ඇත. ආණ්ඩුක්රම ව්යවස්ථාව මඟින් සෘජු ප්රජාතන්ත්රවාදයේ හැකියාවන් ද සපයයි, එනම් පෙත්සම් සහ ජාතික ජනමත විචාරණ. මැතිවරණ අධීක්ෂණය කරනු ලබන්නේ සියලුම ප්රධාන දේශපාලන පක්ෂවල සාමාජිකයින් ඇතුළත් ස්වාධීන මධ්යම මැතිවරණ කොමිසමක් විසිනි. ජාතික මැතිවරණයකට සහභාගී වීමට පෙර පක්ෂ කොමිසමේ ලියාපදිංචි විය යුතුය. සාමාන්යයෙන්, තේරී පත් වූ අගමැති පාර්ලිමේන්තු මැතිවරණවලදී වැඩිම ඡන්ද ලබා ගන්නා පක්ෂයේ නායකයා වේ, නමුත් මෙය සැමවිටම එසේ නොවේ.
අගමැති මෙන් නොව, ජනාධිපති දේශීය බලය වඩාත් සීමිතය. සෘජුව තේරී පත් වූ ජනාධිපතිවරයා රාජ්ය නායකයා සහ සන්නද්ධ හමුදාවන්හි ප්රධානියා ලෙස සේවය කරන අතර, තවදුරටත් විවාදය සඳහා පනතක් ආපසු ලබා දීමට බලය ඇත, නමුත් පාර්ලිමේන්තුවට සරල බහුතර ඡන්දයකින් ජනාධිපති නිෂේධ බලය අභිබවා යා හැකිය. දේශපාලන පක්ෂ ජාතික සභාවට රැස්වේ, සෘජු ජනප්රිය ඡන්දයෙන් වසර හතරකට තේරී පත් වූ නියෝජිතයින් 240 දෙනෙකුගෙන් යුත් මණ්ඩලයක්. නීති පැනවීමට, අයවැය අනුමත කිරීමට, ජනාධිපතිවරණ කාලසටහන්ගත කිරීමට, අගමැති සහ අනෙකුත් අමාත්යවරුන් තෝරා ගැනීමට සහ සේවයෙන් පහ කිරීමට, යුද්ධ ප්රකාශ කිරීමට, විදේශයන්හි හමුදා යෙදවීමට සහ ජාත්යන්තර ගිවිසුම් සහ ගිවිසුම් අනුමත කිරීමට ජාතික සභාවට බලය ඇත.
අගමැති
සමස්තයක් වශයෙන්, බල්ගේරියාව අස්ථාවර ආණ්ඩු රටාවක් පෙන්නුම් කරයි. මධ්යම-දක්ෂිණාංශික, EU ගැති පක්ෂයක් වන GERB හි නායක බොයිකෝ බොරිසොව්, 2009 සහ 2021 අතර අගමැති ධුරය සඳහා වාර තුනක් සේවය කළේය. එය 2009 මහ මැතිවරණය ජයග්රහණය කර සුළුතර රජයක් පිහිටුවන ලදී, අඩු ජීවන තත්වයන්, දූෂණය සහ ප්රජාතන්ත්රවාදී ක්රමයේ අසාර්ථකත්වය පිළිබඳ රටපුරා විරෝධතාවලින් පසුව 2013 පෙබරවාරි මාසයේදී ඉල්ලා අස්විය. මැයි මාසයේ පැවති හදිසි මැතිවරණවලින් GERB හට පටු ජයග්රහණයක් හිමි වූ අතර, බොරිසොව් පාර්ලිමේන්තු සහයෝගය ලබා ගැනීමට අපොහොසත් වීමෙන් පසු බල්ගේරියානු සමාජවාදී පක්ෂය අවසානයේ ප්ලේමන් ඔරෙෂාර්ස්කිගේ නායකත්වයෙන් යුත් රජයක් පිහිටුවීය. අඛණ්ඩ මහා පරිමාණ විරෝධතා මධ්යයේ 2014 ජූලි මාසයේදී ඔරෙෂාර්ස්කි රජය ඉල්ලා අස්විය. 2014 ඔක්තෝබර් මැතිවරණයේ ප්රතිඵලයක් ලෙස තුන්වන GERB ජයග්රහණයක් සිදුවිය. බොරිසොව් දක්ෂිණාංශික පක්ෂ කිහිපයක් සමඟ සන්ධානයක් පිහිටුවා ගත් නමුත්, ඔහුගේ පක්ෂයේ සහාය ඇති අපේක්ෂකයා 2016 ජනාධිපතිවරණය ජයග්රහණය කිරීමට අපොහොසත් වීමෙන් පසුව නැවත ඉල්ලා අස්විය. 2017 මාර්තු මාසයේ පැවති හදිසි මැතිවරණය නැවතත් GERB විසින් ජයග්රහණය කරන ලද නමුත් පාර්ලිමේන්තුවේ ආසන 95 ක් ලබා ගත්තේය. ඔවුන් ආසන 27 ක් හිමි කරගත් අන්ත දක්ෂිණාංශික එක්සත් පැට්රියට්ස් සමඟ සන්ධානයක් පිහිටුවා ගත්හ.
බොරිසොව්ගේ අවසාන කැබිනට් මණ්ඩලය තුළ මාධ්ය නිදහසේ නාටකාකාර අඩුවීමක් සහ 2020 දී තවත් මහජන විරෝධතා රැල්ලක් ඇති කළ දූෂණ හෙළිදරව් කිරීම් ගණනාවක් දක්නට ලැබුණි. 2021 අප්රේල් මාසයේ පැවති සාමාන්ය මැතිවරණයෙන් GERB ප්රථම ස්ථානයට පත් වූ නමුත් මෙතෙක් පැවති දුර්වලම ප්රතිඵලය සමඟින්. අනෙකුත් සියලුම පක්ෂ රජයක් පිහිටුවීම ප්රතික්ෂේප කළ අතර, කෙටි අවහිරතාවයකින් පසුව, 2021 ජූලි මාසයේදී තවත් මැතිවරණයක් කැඳවන ලදී. කිසිදු දේශපාලන පක්ෂයකට සභාග රජයක් පිහිටුවීමට නොහැකි වූ බැවින්, එයද ඇණහිටීම බිඳ දැමීමට අසමත් විය.
දේශපාලන අවහිරතාවය හේතුවෙන් 2023 අප්රේල් මාසයේදී, බල්ගේරියාව 2021 අප්රේල් මාසයේ සිට එහි පස්වන පාර්ලිමේන්තු මැතිවරණය පැවැත්වීය. GERB විශාලතම පක්ෂය වූ අතර, ආසන 69ක් දිනා ගත්තේය. We Continue the Change නායකත්වයෙන් යුත් කණ්ඩායම ආසන 240 කින් යුත් පාර්ලිමේන්තුවේ ආසන 64ක් දිනා ගත්තේය. 2023 ජුනි මාසයේදී, අගමැති නිකොලායි ඩෙන්කොව් We Continue The Change සහ GERB අතර නව සන්ධානයක් පිහිටුවා ගත්තේය. සන්ධාන ගිවිසුමට අනුව, ඩෙන්කොව් පළමු මාස නවය සඳහා රජය මෙහෙයවනු ඇත. ඔහුගෙන් පසු GERB පක්ෂයේ හිටපු යුරෝපීය කොමසාරිස් මරියා ගේබ්රියෙල් පත් වනු ඇත. ඇය මාස නවයකින් අගමැති ධුරය භාර ගැනීමට නියමිතව තිබුණි.
2024 මාර්තු 5 වන දින භ්රමණ ගිවිසුමට අනුව ඩෙන්කොව් ඉල්ලා අස්වූ අතර, ගේබ්රියෙල්ට නව අගමැති වීමට ඉඩ සැලසීය. 2024 මාර්තු 20 වන දින, කැබිනට් මණ්ඩලයේ සන්ධාන දෙක අතර ඇති වූ මතභේද සහ සබඳතා බිඳවැටීම හේතුවෙන් සැලසුම් කළ රජයේ භ්රමණය සහ අලුත් රජයක් අත්සන් කිරීම අසාර්ථක විය. නව රජයක් පිහිටුවීම සඳහා සාකච්ඡා පැවැත්වුණු නමුත්, බහුතර සහයෝගයක් ලබා ගත හැකි කිසිදු රජයක් බිහි කිරීමට අපොහොසත් විය. GERB රජයක් පිහිටුවීමේ අවස්ථාව ප්රතික්ෂේප කළේය. මුල් භ්රමණ ගිවිසුමට ගරු කිරීමට PP–DB සීමිත උත්සාහයක් ගත්තේය. ජනාධිපති රුමෙන් රදෙව් විසින් තෝරා ගන්නා ලද රජයක් පිහිටුවීමේ අවසාන අවස්ථාව ITN වෙත ගිය අතර එය වහාම ප්රතික්ෂේප විය.
මාර්තු 29 වන දින, ආණ්ඩුක්රම ව්යවස්ථාවේ 98 වන වගන්තියට අනුව, ජනාධිපතිවරයා විසින් ජාතික විගණන කාර්යාලයේ සභාපති ඩිමිටර් ග්ලව්චෙව් භාරකාර අගමැති අපේක්ෂකයා ලෙස පත් කරන ලදී. භාරකාර රජයේ සංයුතිය යෝජනා කිරීම සඳහා ඔහුට 2024 අප්රේල් 6 වන දින දක්වා සතියක අවසාන දිනයක් ලබා දෙන ලදී.
ග්ලව්චෙව් 2024 අප්රේල් 5 වන දින භාරකාර රජය සඳහා වූ ඔහුගේ යෝජනාව ඉදිරිපත් කළ අතර, සාකච්ඡා කිරීමෙන් පසුව සහ 2024 ජුනි 9 වන දින මැතිවරණය සැලසුම් කිරීමෙන් පසුව ජනාධිපතිවරයා විසින් එය පිළිගනු ලැබීය. ග්ලව්චෙව් සහ ඔහුගේ කැබිනට් මණ්ඩලය 2024 අප්රේල් 9 වන දින ජාතික සභාව විසින් ආරම්භ කරන ලදී.
2024 නොවැම්බර් 11 වන දින තේරී පත් වූ සියලුම සාමාජිකයින් දිවුරුම් දුන් විට නව තේරී පත් වූ 51 වන පාර්ලිමේන්තුව 50 වන පාර්ලිමේන්තුව ප්රතිස්ථාපනය කළේය. ඡන්ද වට 11 කට පසු, නටාලියා කිසෙලෝවා (BSP–OL) 2024 දෙසැම්බර් 6 වන දින ජාතික සභාවේ කථානායක ලෙස තේරී පත් විය. ජනාධිපති රුමෙන් රදෙව් 2025 ජනවාරි 15 වන දින විශාලතම පක්ෂය වන GERB-SDS වෙත පළමු සාකච්ඡා වරම ලබා දුන් අතර, එය APS (ඩෝගන්) හි සහාය ඇතිව BSP සහ ITN සමඟ සුළුතර රජයක් පිහිටුවන ලදී. රජය මෙහෙයවනු ලබන්නේ GERB දේශපාලනඥයෙකු වන රොසෙන් ෂෙලියාස්කොව් විසිනි.
2009 න් පසු ප්රජාතන්ත්රවාදී පාලනය අඛණ්ඩව පිරිහීමක් වාර්තා කර ඇති අතර, මාධ්ය නිදහස අඩුවීම, ප්රතිසංස්කරණ අඩාල වීම, ඉහළම මට්ටමින් අධිකාරිය අනිසි ලෙස භාවිතා කිරීම සහ මධ්යම රජය මත ප්රාදේශීය පරිපාලනය යැපීම වැඩි වීම යන කරුණු උපුටා දක්වයි. බල්ගේරියාව තවමත් "නිදහස්" ලෙස ලැයිස්තුගත කර ඇති අතර, දේශපාලන පද්ධතියක් අර්ධ ඒකාබද්ධ ප්රජාතන්ත්රවාදයක් ලෙස නම් කර ඇත, නමුත් පිරිහෙන ලකුණු ඇත. ප්රජාතන්ත්රවාදී දර්ශකය එය "දෝෂ සහිත ප්රජාතන්ත්රවාදයක්" ලෙස අර්ථ දක්වයි. ආර්ථික විද්යාව සහ සාමය සඳහා වූ ආයතනය විසින් 2018 දී කරන ලද සමීක්ෂණයකින් වාර්තා වූයේ ප්රතිචාර දැක්වූවන්ගෙන් 15% කටත් වඩා අඩු සංඛ්යාවක් මැතිවරණ සාධාරණ යැයි සැලකූ බවයි.
නීති පද්ධතිය
පරිපාලන අංශ
විදේශ සබඳතා
හමුදාව
ආර්ථිකය
ව්යුහය සහ අංශ
විද්යාව හා තාක්ෂණය
යටිතල පහසුකම්
ජන විකාශනය
විශාලතම නගර
සෞඛ්යය
අධ්යාපනය
භාෂාව
ආගම
සංස්කෘතිය
ක්රීඩා
සටහන්
- i/bʌlˈɡɛəriə,_bʊlʔ/; බල්ගේරියානු: България, romanised: Bŭlgariya [bɐɫˈɡarijɐ]
- බල්ගේරියානු: Република България, romanised: Republika Bŭlgariya, IPA: [rɛˈpublikɐ bɐɫˈɡarijɐ]
- excluding the categories "Cannot determine", "Don't want to answer", and "Unknown" See Demographics.
යොමු කිරීම්
- "Constitution of the Republic of Bulgaria". National Assembly of the Republic of Bulgaria. 19 August 2019 දින මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී. සම්ප්රවේශය 30 August 2020.
- "Преброяване 2021: Етнокултурна характеристика на населението" [2021 Census: Ethnocultural characteristics of the population] (PDF). National Statistical Institute of Bulgaria. 24 November 2022 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත (PDF).
- Penin, Rumen (2007). Природна география на България [Natural Geography of Bulgaria] (බල්ගේරියානු බසින්). Bulvest 2000. p. 18. ISBN 978-954-18-0546-6.
- "Field listing: Area". The World Factbook. Central Intelligence Agency. 31 January 2014 දින මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී. සම්ප්රවේශය 9 October 2018.
- "Population and Demographic Processes in 2023". www.nsi.bg. National Statistical Institute of Bulgaria (NSI). 29 April 2024. සම්ප්රවේශය 9 November 2024.
- "НАСЕЛЕНИЕ КЪМ 7 СЕПТЕМВРИ 2021 ГОДИНА" (PDF). www.nsi.bg (bulgarian බසින්). National Statistical Institute of Bulgaria (NSI). සම්ප්රවේශය 9 November 2024.
{{cite web}}: CS1 maint: unrecognized language (link) - "Download World Economic Outlook database: October 2024 – Bulgaria". imf.org. සම්ප්රවේශය 2025-05-24.
- "World Economic Outlook Database, October 2024 Edition. (Bulgaria)". www.imf.org. International Monetary Fund. 22 October 2024. සම්ප්රවේශය 9 November 2024.
- "Gini coefficient of equivalised disposable income – EU-SILC survey". ec.europa.eu. Eurostat. 20 March 2019 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්රවේශය 9 June 2024.
- "Human Development Report 2025" (PDF). United Nations Development Programme. 6 May 2025. 6 May 2025 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත (PDF). සම්ප්රවේශය 6 May 2025.
- Library of Congress 2006.
- "Fitch: Early Bulgaria Elections Would Create Fiscal Uncertainty". Reuters. 23 November 2016. 12 May 2022 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්රවේශය 9 July 2018.
- "Bulgarian Cabinet Faces No-Confidence Vote Over Atomic Plant". Bloomberg Businessweek. 6 April 2012. 26 July 2013 දින මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී. සම්ප්රවේශය 1 June 2012.
- Cage, Sam. "Bulgarian government resigns amid growing protests". Yahoo! News. 8 March 2013 දින මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී. සම්ප්රවේශය 20 February 2013.
- Petkova, Mariya (21 February 2013). "Protests in Bulgaria and the new practice of democracy". Al Jazeera. 22 June 2013 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්රවේශය 7 March 2013.
- Tsolova, Tsvetelia (12 May 2013). "Rightist GERB holds lead in Bulgaria's election". Reuters. 24 September 2015 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්රවේශය 15 May 2013.
- "PM Hopeful: New Bulgarian Cabinet Will Be 'Expert, Pragmatic'". Novinite. 25 May 2013. 13 March 2014 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්රවේශය 12 March 2014.
- Buckley, Neil (29 May 2013). "Bulgaria parliament votes for a 'Mario Monti' to lead government". The Financial Times. 10 December 2022 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්රවේශය 28 July 2018.
- Seiler, Bistra (26 June 2013). "Bulgarians protest government of 'oligarchs'". Deutsche Welle. 10 June 2015 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්රවේශය 28 July 2018.
- "Timeline of Oresharski's Cabinet: A Government in Constant Jeopardy". Novinite. 24 July 2014. 12 May 2022 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්රවේශය 29 July 2014.
- Petrov, Angel (6 October 2014). "Bulgaria's Grand Parliament Chessboard Might Be Both Ailment and Cure". Novinite. 7 September 2020 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්රවේශය 7 October 2014.
- Tsolova, Tsvetelia (6 November 2014). "Bulgaria's Borisov plasters together coalition government". Reuters. 19 April 2022 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්රවේශය 28 July 2018.
- Barzachka, Nina (25 April 2017). "Bulgaria's government will include far-right nationalist parties for the first time". The Washington Post. 12 May 2022 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්රවේශය 9 July 2018.
- Todorov, Svetoslav (10 July 2020). "Fresh Protest Wave Gains Momentum in Bulgaria." සංරක්ෂණය කළ පිටපත 16 අප්රේල් 2022 at the Wayback Machine BalkanInsight.com. Retrieved 20 July 2021.
- "Bulgaria: Anti-Government Protests Continue for a Ninth Day" සංරක්ෂණය කළ පිටපත 16 අප්රේල් 2022 at the Wayback Machine (18 July 2020). DW.com. Retrieved 20 July 2021.
- "Bulgaria election: PM Borissov's party wins but falls short of majority | DW | 05.04.2021". Deutsche Welle. 27 April 2022 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්රවේශය 30 May 2021.
- "Reuters". Reuters. May 2021. 8 May 2021 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්රවේශය 30 May 2021.
- "Bulgaria faces fresh elections as Socialists refuse to form a government". Reuters (ඉංග්රීසි බසින්). 2 September 2021. 5 September 2021 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්රවේශය 6 September 2021.
- "Bulgaria's parliament elects new government led by PM Denkov". Reuters (ඉංග්රීසි බසින්). 6 June 2023. 10 June 2023 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්රවේශය 10 June 2023.
- "Bulgaria's PM resigns, as agreed, amid some coalition confusion". Reuters. 5 March 2024.
- Denitsa Koseva (20 March 2024). "Bulgaria thrown into new political crisis, snap general election likely". BNE Intellinews. 20 March 2024 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්රවේශය 20 March 2024.
- "Mariya Gabriel's Proposed Cabinet Sparks Controversy: WCC-DB Disagrees with Composition". Novinite. 20 March 2024. 20 March 2024 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්රවේශය 20 March 2024.
- Krassen Nikolov (20 March 2024). "Bulgarian cabinet rotation falls, snap election looms". Euractiv. 11 June 2024 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්රවේශය 20 March 2024.
- Lyubomir Gigov (24 March 2024). "Movement for Rights and Freedoms Will Decline Third Cabinet-Forming Mandate, Wants Early Elections Pronto". Bulgarian News Agency. 24 March 2024 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්රවේශය 24 March 2024.
- Nikolay Zabov (24 March 2024). "UPDATED: Gabriel Won't Run for PM, Clears Way for Early Elections". Bulgarian News Agency. 24 March 2024 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්රවේශය 24 March 2024.
- Roumen Yanovski (26 March 2024). "Parliament Ends First Mandate for Government Formation". Bulgarian News Agency. 26 March 2024 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්රවේශය 26 March 2024.
- "A Failed Government Mandate: What's Next". Bulgarian News Agency. 25 March 2024. 25 March 2024 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්රවේශය 25 March 2024.
- Dimitrina Solakova (26 March 2024). "UPDATED: CC-DB Proposes to GERB-UDF that Second Cabinet-forming Mandate Be National, Common". Bulgarian News Agency. 26 March 2024 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්රවේශය 26 March 2024.
- "UPDATED: GERB Turns Down CC-DB Last Offer for Government". Bulgarian News Agency. 26 March 2024. 26 March 2024 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්රවේශය 26 March 2024.
- "Bulgaria's Political Crisis: WCC-DB Returned Second Mandate Unfulfilled – President To Convene The Parties In 10 Days". Novinite. 27 March 2024. 28 March 2024 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්රවේශය 28 March 2024.
- "Bulgaria's populists reject mandate to form government, set stage for snap vote". Reuters. 28 March 2024.
- "After All Three Government-Forming Mandates Fail, President Has to Find a Caretaker PM but that May Be an Uphill Task". Bulgarian News Agency. 28 March 2024. 29 March 2024 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්රවේශය 28 March 2024.
- "President Picks National Audit Office Head for Caretaker PM-Designate". Bulgarian News Agency. 29 March 2024. 29 March 2024 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්රවේශය 29 March 2024.
- Yoana Vodenicharova (30 March 2024). "President Radev Assigns PM-designate Glavchev to Propose Caretaker Cabinet Lineup". Bulgarian News Agency. 30 March 2024 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්රවේශය 30 March 2024.
- "UPDATED: PM-Designate Proposes Caretaker Cabinet". Bulgarian News Agency. 5 April 2024. 5 April 2024 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්රවේශය 5 April 2024.
- "UPDATED: PM-Designate, President, Parliamentary Parties Hold Talks on Caretaker Cabinet". Bulgarian News Agency. 5 April 2024. 5 April 2024 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්රවේශය 5 April 2024.
- Yoanna Vodenova (5 April 2024). "UPDATED: European and Snap Parliamentary Elections in Bulgaria to be Held Simultaneously on June 9". Bulgarian News Agency. 5 April 2024 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්රවේශය 5 April 2024.
- "Bulgarian parliament formally approves caretaker government to run country until June 9 elections". Associated Press (ඉංග්රීසි බසින්). 9 April 2024. 11 April 2024 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්රවේශය 9 April 2024.
- "The Members of the 51th National Assembly officially took the oath of office". National Assembly of the Republic of Bulgaria (parliament.bg). 11 November 2024. සම්ප්රවේශය 11 November 2024.
- Desislava Antova (6 December 2024). "ОБНОВЕНА: Наталия Киселова е избрана за председател на 51-вото Народно събрание" [UPDATED: Natalia Kiselova elected as Speaker of the 51st National Assembly]. BTA (බල්ගේරියානු බසින්). සම්ප්රවේශය 6 December 2024.
- Dimitrina Solakova (15 January 2025). "Wrap-up: GERB-UDF Mandated to Form Cabinet, Unveil Proposed Lineup". BTA (ඉංග්රීසි බසින්). සම්ප්රවේශය 15 January 2025.
- "Хората на Доган ще подкрепят кабинет на ГЕРБ, БСП и ИТН" [Dogan's people will support a cabinet of GERB, BSP and ITN]. Mediapool (බල්ගේරියානු බසින්). 14 January 2025. සම්ප්රවේශය 14 January 2025.
- Yoana Vodenicharova (15 January 2025). "Movement for Rights and Freedoms' Operations Bureau Confirms Support for Zhelyazkov's Cabinet". BTA (ඉංග්රීසි බසින්). සම්ප්රවේශය 15 January 2025.
- Zankina, Emilia. "Bulgaria Country Profile". Freedom House. 24 July 2018 දින මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී. සම්ප්රවේශය 24 July 2018.
- "Democracy Index 2017: Free speech under attack". The Economist Intelligence Unit. 31 January 2018 දින පැවති මුල් පිටපත වෙතින් සංරක්ෂිත පිටපත. සම්ප්රවේශය 24 July 2018.
- "Global Peace Index 2019" (PDF). Institute for Economics and Peace. pp. 8, 41, 96. 27 August 2019 දින මුල් පිටපත (PDF) වෙතින් සංරක්ෂණය කරන ලදී. සම්ප්රවේශය 16 December 2019.
<references> හි "imf2" නමැති <ref> ටැගය පෙර පෙළෙහි භාවිතා වූයේ නැත.විකිපීඩියා, විකි, විශ්වකෝෂය, පොත, පුස්තකාලය, ලිපිය, කියවීම, නොමිලේ බාගත කිරීම, බල්ගේරියාව පිළිබඳ තොරතුරු, බල්ගේරියාව යනු කුමක්ද? බල්ගේරියාව යනු කුමක් දර්ශනය කරන්නේ?